Roissy oogstte vooral bewondering

Er was bij de opening van de terminal 2E van luchthaven Roissy vorig jaar twijfel over de werkomstandigheden van het personeel en het gemak voor de reiziger, maar niet over de constructie van het gebouw zelf.

Direct na het instorten van een gedeelte van een aankomst- en vertrekhal van de Parijse luchthaven Roissy-Charles de Gaulle, waarbij gisteren vier doden en drie gewonden vielen, herinnerden vakbonden aan de kritiek die zij uitten op de overhaaste opening van de gebouwen, vorig jaar zomer. Het is een feit dat ze inderdaad kritiek hadden, maar eerlijkheidshalve moet er wel bij gezegd worden dat ook de vakbonden zich geen speciale zorgen hebben gemaakt over de veiligheid van de constructie van de gebouwen.

Het ging de vakbonden destijds vooral om de veiligheid en de arbeidsomstandigheden van het personeel en het gemak van de reizigers. Om begrijpelijke redenen: de werkzaamheden aan het gebouw gingen na de opening gewoon door, en de voltooiing van de terminal is zelfs pas voor 2007 voorzien. Op de achtergrond van het pittige conflict dat daarover rondom de opening met de directie van eigenaar Aéroports de Paris (ADP) is uitgevochten speelde ook de afwijzende houding van de bonden tegenover de voorgenomen privatisering van Air France en ook van ADP zelf een rol. De haast waarmee de nieuwe vleugels van het knooppunt, `hub', Roissy geopend moesten worden, werd gezien als symptomatisch voor een nieuw klimaat waarin niet de kwaliteit van de dienstverlening maar winst de toon bepaalt.

Nu zien de vakbonden in het ongeluk misschien het bewijs van hun gelijk, destijds viel de nieuwe terminals toch vooral bewondering ten deel. Aankomst- en vertrekhal 2E was inderdaad een even elegante als indrukwekkende, ovalen constructie met een fraai gewelf dat zich in een flauwe boog ononderbroken uitstrekte over een lengte van 650 meter. Daaraan zouden in de toekomst – de terminal draaide nog niet op volle capaciteit – tegelijkertijd zeventien vliegtuigen, waaronder twee grote A380's, hun passagiers kunnen laden en lossen. Het gebouw was berekend op een `verwerking' van tien miljoen passagiers per jaar, een ideaal vooruitzicht voor een luchthaven die zich voorgenomen heeft de grootste `hub' van Europa te worden.

Andere kritiek ging uit naar architect Paul Andreu, hoofd van de afdeling gebouwen van ADP, die na het bekendworden van het ongeluk is teruggekeerd uit de Chinese hoofdstad Peking, waarvan hij het nieuwe operagebouw ontwierp. Andreu werd gelaakt om zijn `elitaire' benadering omdat hij meer zei te hechten `aan dienstbetoon aan het gebouw dan aan de gebruiker', waarbij de passagiers zich moesten laten meevoeren door `de natuurlijke stromen' in zijn gebouw, `op het ritme van de bewegingen om hen heen'.

Aan de constructie is nooit getwijfeld. Toch lijkt die de oorzaak te zijn van het ongeluk. Ook als, zoals gesuggereerd is, het instorten van ondergrondse kanalen de fundamenten van het gebouw hebben verzwakt, kan dat aangemerkt wordt als een bouwtechnische fout. Een aanslag is bij monde van minister van Transport Gilles Robien uitgesloten door de Franse autoriteiten. Zijn uitspraak, gedaan voor er nog maar enig onderzoek verricht was, duidt erop dat er vanuit gegaan wordt dat er constructiefouten in het spel zijn. Van groot belang is te achterhalen welke dat zijn. Als het om een `plaatselijk' defect gaat, kan de rest van terminal 2E blijven staan. Zo niet, dan zal het gebouw in zijn geheel gesloopt moeten worden, zoals ADP-directeur Pierre Graff al heeft laten weten.

Hoewel het sluiten van de terminal amper gevolgen heeft voor de verwerking van het vliegverkeer, heeft het ongeluk wel een streep gehaald door het bijna opzichtig modern vormgegeven visitekaartje van Roissy. Het roept ook vragen op over bouwpraktijken, waarbij, zoals in dit geval, meer dan vierhonderd toeleveringsbedrijven betrokken zijn geweest. En over de toegepaste techniek. De langgerekte tunnel op poten is het resultaat van een bundeling van bouwtechnieken van tunnels en bruggen. De uit tien delen opgebouwde cylinder bestaat uit dertig centimeter dik gewapend beton, bedekt met een zich over 36.000 vierkante meter uitstrekkende `huid' van glas, aluminium en roestvrij staal. De hechtingsconstructie van het stijve glas laat een `werking' van acht centimeter toe ten opzichte van het beton.

Het geheel is uitgevoerd door het alleen al wegens de naam goed aangeschreven bedrijf Eiffel, Het justitiële onderzoek naar `onopzettelijke doodslag en onopzettelijk toebrengen van letsel' is gisteren geopend, vandaag begint de zoektocht naar de technische verantwoordelijkheid.