Geen Britse toestanden

Het was nog een geluk dat de twee passagierstreinen niet vol waren toen ze op elkaar botsten. Als het niet vlak na Hemelvaart was gebeurd maar tijdens een gewone vroege vrijdagavond met volle treinen waar passagiers wegens plaatsgebrek hadden moeten staan, zouden er misschien doden zijn gevallen en zou sprake zijn geweest van een treinramp.

Hoewel de oorzaak van de treinbotsing nog onbekend is, kan worden vastgesteld dat de overheid er te weinig geld voor over heeft gehad om dit soort ongevallen te voorkomen. De ATB, de Automatische Treinbeïnvloeding die de stroom uitschakelt als treinen het verkeerde baanvak oprijden, functioneert niet beneden de veertig kilometer per uur. Dertig jaar geleden, toen het spoor nog niet zo druk was, kon het rijk die investering nog uitstellen. Nu is dat niet langer verantwoord. Het is opmerkelijk dat de minder druk bezette, geprivatiseerde, lokale lijnen wel al ATB voor lage snelheden hebben. Vooral op drukke knooppunten rijden machinisten op zicht en negeren ze straffeloos stopseinen zodat de treinen niet zo lang op elkaar hoeven te wachten. In de Europese Unie wordt nu gewerkt aan een nieuw beveiligingssysteem waarbij treinen dichter op elkaar kunnen rijden.

Elf jaar geleden verklaarde Pieter van Vollenhoven als voorzitter van de Spoorwegongevallenraad naar aanleiding van eerdere ongelukken dat de ATB met haar beperking op lage snelheden ernstig is verouderd. Als voorzitter van de Raad voor Transportveiligheid, die ook over spoorwegongelukken gaat, hield hij afgelopen weekeinde een dergelijk pleidooi. En voor de zoveelste keer had Van Vollenhoven gelijk.

Algemeen wordt inmiddels erkend dat de spoorrails afgelopen jaren zijn verwaarloosd. Zeker de helft van de vertragingen wordt veroorzaakt door problemen aan de rails, zoals niet-functionerende wissels of gebroken bovenleidingen. Het onderhoudsbudget is verhoogd; extra miljarden aan uitgaven voor een duur spoorbeveiligingssysteem zijn dan weinig welkom. Daar komt nog bij dat het veelbelovende Europese beveiligingssysteem ERTMS, dat niet alleen de veiligheid maar ook de capaciteit van de rails vergroot, nog niet helemaal klaar is. Verwacht wordt dat de Betuwelijn en de Hogesnelheidslijn dat systeem al kunnen gebruiken. Het is dan ook raadzaam om dat Europese beveiligingssysteem af te wachten en om slechts op strategische punten het huidige ATB voor lagere snelheden in te zetten. Er moet nog genoeg aan onderhoud gedaan worden aan het spoor. Grotere stiptheid, bovenleidingen die niet breken en wissels die niet kapotgaan, zijn ook belangrijk voor de veiligheid. Nederland is zijn internationaal goede naam op het spoor al kwijt, maar Britse toestanden kunnen nog worden voorkomen.