Felle kritiek na ongeluk met treinen

Het beveiligingssysteem dat treinen automatisch afremt als ze te hard rijden (ATB) is al jaren verouderd. Er moet een nieuwer systeem komen om de veiligheid op het spoor te garanderen.

Dat heeft voorzitter Pieter van Vollenhoven van de Raad voor de Transportveiligheid zaterdag gezegd naar aanleiding van de treinbotsing vrijdagavond bij Amsterdam. Daarbij reden twee passagierstreinen op elkaar en vielen twintig gewonden, waarvan twee zwaargewonden.

Van Vollenhoven waarschuwt al sinds 1993, na het treinongeval in Hoofddorp waarbij vijf doden vielen, dat het ATB niet toereikend is. En hij herhaalde die conclusie in de jaren daarna nog vaak. Van Vollenhoven dreigde zaterdag te stoppen met onderzoek naar treinongelukken waarbij het ATB-systeem een rol heeft gespeeld, als niet op korte termijn een verbeterd veiligheidssysteem wordt ingevoerd.

PvdA en CDA willen van minister Peijs (Verkeer en Waterstaat) snel concrete plannen voor verbetering van de veiligheid op het spoor. Peijs moet hierover morgen in de Tweede Kamer vragen beantwoorden.

Volgens PvdA-Kamerlid Sharon Dijksma is na het ongeluk vrijdagavond in Amsterdam het momemt aangebroken ,,een breuk in de geschiedenis te realiseren''. Jarenlang al discussiëren Tweede Kamer en achtereenvolgende bewindslieden over de gebreken van het veiligheidssysteem voor het treinverkeer, de automatische treinbeinvloeding (ATB). Voor Dijksma staat evenwel niet vast dat nu op korte termijn het nieuwe Europese beveiligingssysteem moet worden ingevoerd. De kosten zijn bijzonder hoog (naar schatting twee tot drie miljard euro - red.) en de operatie zou tussen de 15 en 20 jaar duren. ,,Maar verbeteren van het beveiliginssysteem heeft niet echt prioreit, dat moet anders'', aldus Dijksma.

Ook het CDA dringt aan op maatregelen, maar aarzelt over ,,een complete ombouw'' naar het nieuwe Europese systeem. ,,Dat is iets voor de lange termijn, Intussen zijn aanzienlijke verbeteringen mogelijk voor het oude beveiligsingssysteem'', aldus CDA-Kamerlid Eddy Van Hijum.

De oude versie van de ATB biedt niet de mogelijkheid om in te grijpen wanneer een trein met minder dan 40 kilometer per uur door een rood sein rijdt. Of `door rood rijden'' ook de oorzaak is geweest van het ongeluk in Amsterdam, staat nog niet vast. De suggestie dat zulks het geval was kwam van voorzitter Van Vollenhoven. Twee jaar geleden waarschuwde hij al dat het ATB-systeem ,,een zeer groot gevaar'' inhield in de Randstad. Toenmalig minister Netelenbos gaf toe dat er nadelen kleven aan het ATB-systeem, maar ging niet in op de dreigende voorspelling van Van Vollenhoven.

Uit een jaarlijkse inventarisatie van de Inspectie Verkeer en Waterstaat blijkt dat machinisten vorig jaar 281 keer door een rood sein reden. In 15 gevallen onstond hierdoor een groot risico van een treinbotsing. In 2001 bleek bij een quick scan nog dat negeren van `stoptonende seinen' (STS) ruim 200 keer was voorgekomen, bijna een verdubbeling in de tien jaar daarvoor. Volgens onderzoekers van Railned is rijden door rood voor een deel het gevolg van `doorglijden', een fenomeen dat naar hun mening meer onderzoek verdient. Desondanks is de veiligheidsituatie niet alarmerend, stelden de onderzoekers twee jaar geleden.