Scoren met eigen jongens

Hans Westerhof, de `normaalste trainer van Nederland', is nu oefenmeester van de `geiten', zoals de voetballers van Mexico's populairste club worden genoemd. Maar hij doet meer dan alleen trainen: met het geld van de Mexicaanse miljardair Jorge Vergara, werkt hij aan een internationaal voetbalimperium. Voetbal als big business en public relations: `Ik heb ideeën en Vergara heeft het geld. Die combinatie is wel zo makkelijk.'

Hij is sinds een kleine twee jaar eigenaar van het populairste Mexicaanse voetbalteam, Club Deportivo Guadalajara, bijgenaamd de Chivas (geiten). Hij kocht onlangs de voetbalkampioen Saprissa van Costa Rica, is bezig met de aanschaf van Universitario de Deportes in Peru, maakte deze week bekend een licentie te hebben gekregen om met een nieuw Chivas-USA team vanuit Los Angeles in de Major Soccer League van de Verenigde Staten te gaan spelen en is in onderhandeling over de overname van Atletico Madrid in Spanje. En als je de Mexicaanse zakenman, grootclubbezitter en miljardair Jorge Vergara Madrigal (1955) vraagt hoe ver in vredesnaam zijn plannen nog reiken, haalt hij laconiek de schouders op. ,,Ik wil zoveel mogelijk topvoetbalclubs bezitten als maar mogelijk is. Om te beginnen in de dertien landen waar ik ook zakelijk actief ben.''

Vergara is een ondernemer uit Guadalajara. Hij komt uit een conservatief katholiek middenklassemilieu. Sinds 1991 heeft hij met de verkoop van natuurlijke voedingsmiddelen, vitaminepreparaten, gezondheidsdrankjes en cosmetica een fantastisch fortuin vergaard. Zijn bedrijf Omnilife verkoopt de zeventig verschillende producten in elf Amerikaanse landen, in Spanje en vanaf juni in Rusland via een netwerk van 1,3 miljoen particuliere vertegenwoordigers.

De winst wordt meteen gebruikt voor nieuwe aankopen. Vergara heeft inmiddels een twintigtal verschillende bedrijven. Hij doet bijvoorbeeld in bloemen, vervaardigt luxe privé-vliegtuigen en is in een onlangs aangeschafte vallei bij Guadalajara bezig zijn eigen ultramoderne stad te bouwen. Het gesprek moet trouwens opschieten, want zo meteen moet hij naar het filmfestival van Cannes waar twee door hem geproduceerde films meedraaien in de competitie.

Vergara schaart zich met zijn voetbalclubs onder de vermogende zakenmannen die (belangen in) een voetbalclub kopen. In de jaren tachtig en negentig stak de Italiaanse zakenman en huidige premier Silvio Berlusconi miljoenen in AC Milan, de onlangs overleden Spaanse vastgoedmagnaat Jesus Gil y Gil deed hetzelfde met Atletico Madrid. Onlangs nam de Russische zakenmagnaat Roman Abramovitsj 50,09 procent van de aandelen van de Britse voetbalclub Chelsea en de zware schuldenlast van de club over, een investering van ruim 200 miljoen euro. En afgelopen week bleek dat de Engelse voetbalclub Liverpool kan profiteren van de Japanse telecommiljarden van de Thaise premier Thaksin Shinawtra. De premier kocht een belang van dertig procent in ruil voor merchandising: hij wil dat Thaise bedrijven de naam van de club kunnen inzetten en zal in Thailand een voetbalacademie opzetten.

Vergara zit in zijn hippe kantoor in de stad Guadalajara. Hij signeert achteloos een formidabele stapel post die zijn secretaresse net heeft binnengebracht. Zijn werkvertrek heeft de omvang van een balzaal. Het bureau van de zakenman staat tegenover een 15 meter lange glazen wand met uitzicht op een tuin. Voor het grote raam staan twee enorme vazen met respectievelijk rode en gele rozen. Aan de linkerwand hangt een plat tv-scherm waarop National Geographic te zien is. Het tv-geluid staat af, want Vergara draait tegelijkertijd loungemuziek.

Het interview wordt gemiddeld iedere twee minuten onderbroken door telefoontjes op zijn vaste lijn. Maar vooral de mobiele telefoon rinkelt. ,,Ik wil altijd weten wat de mensen denken'', zegt Vergara. ,,Iedereen moet mij altijd kunnen bereiken.''

Daarom staat in advertenties van zijn bedrijven ook meestal zijn mobiele nummer vermeld. Als hij niet op kantoor is, zit de mobiele telefoon in zijn borstzakje en is hij via oordopje en strakke microfoon vrijwel permanent in gesprek met de buitenwereld. ,,'s Nachts zet ik de telefoon wel uit'', zegt hij geruststellend.

,,Dat was een mij onbekende man uit Costa Rica die geld van mij wil lenen'', zegt Vergara nadat hij een beller beleefd heeft afgepoeierd. ,,Als ik daaraan ga beginnen, hou ik niets over''. Maar de meeste tijd bellen er voetbalfans met vragen of suggesties. Vergara vindt het prima, want hij is dan wel drukbezet ondernemer, zijn hart ligt bij het voetbal. En daar heeft hij grootse plannen mee. ,,Mijn droom is om uiteindelijk met eigen clubs de Omnilife wereldkampioenschappen voetbal te kunnen organiseren.''

Oefenpartijtje

Een van zijn naar eigen zeggen meest geslaagde recente aankopen, rent deze woensdagochtend bij een temperatuur van over de dertig graden als een bezetene heen en weer op het trainingsveld van de Chivas. De in 1948 in de Achterhoek geboren voetbaltrainer Hans Westerhof speelt met de tweeëntwintig spelers van het eerste elftal een onderling oefenpartijtje.

En Westerhof is zeker niet de minst fanatieke tussen de gemiddeld 22-jarige Mexicaanse jongens. Als laatste man sjort hij aan de shirtjes van de aanvallers, maakt slidings en poort een tegenstander bij het uitverdedigen. De middelbare scholieren die de training van de tribune nauwlettend gadeslaan, joelen. ,,Er is niets mooier dan 's ochtends bij het zonnetje het gras te ruiken en dan een balletje te trappen'', zegt Westerhof als hij niet eens zo heel erg bezweet het trainingsveld afloopt.

Hans Westerhof is de voormalige gymnastiekleraar van het CIOS in Heerenveen die bij toeval toptrainer werd. Hij liep in het kader van zijn studie stage bij FC Groningen en kreeg in 1988 het trainerschap aangeboden. Behalve zes jaar in Groningen was hij onder meer trainer van Willem II (twee jaar), PSV (twee jaar) en Ajax (drie seizoenen), waar hij ook hoofd opleidingen was. Onder zijn bewind groeiden in Amsterdam talenten als Van der Vaart, Sneijder en Heitinga.

,,Ik ben, geloof ik, wel de normaalste trainer van Nederland. Ik ben zo gewoon dat ik in die zin wel abnormaal ben in het voetbalmilieu'', zegt Westerhof bij een pilsje en enchilado's op het terras van zijn goedbewaakte Mexicaanse buitenhuis. ,,Ik heb geen geniale ingevingen, maar weet door hard werken wel te bereiken wat ik wil. En ik ga niet naast mijn schoenen lopen bij succes en raak daarom ook niet in de put als het misgaat.''

In 2002 besloot Westerhof dat het hoog tijd werd voor het sabbatical year dat hij al sinds het afronden van zijn middelbareschoolopleiding aan het uitstellen was. Kon hij eindelijk eens Spaanse les nemen, gitaar leren spelen en lekker klussen in zijn huis in Heerenveen. En natuurlijk kwamen er de lucratieve aanbiedingen van oliesjeiks uit het Midden-Oosten, die zoveel Nederlandse trainers en spelers in staat stellen royaal te genieten van de oude dag. Westerhof wimpelde het allemaal af. ,,Ik wil niet werken in een maatschappij waar vrouwen als tweederangsburgers worden behandeld.''

Westerhof bezweek pas toen hij ruim een jaar geleden werd gebeld door voetbalclub Guadalajara waar hij eerder een cursus had gegeven. Guadalajara ligt zo'n zeshonderd kilometer westelijk van hoofdstad Mexico City. De stad telt zo'n zes miljoen inwoners, is de op een na grootste van Mexico en hoofdstad van de provincie Jalisco. Het is er gemoedelijk, altijd mooi weer en de inwoners genieten er van de 587 verschillende geregistreerde merken tequila die hier vervaardigd worden.

Club Deportivo Guadalajara is het Feyenoord van Mexico, een echte volksclub. De Chivas hebben verreweg de grootste supportersaanhang onder de honderd miljoen voetbalmaffe Mexicanen. Bij praktisch elke wedstrijd die het elftal speelt zijn alle 65.000 plaatsen in het voetbalstadion uitverkocht. ,,Zelfs bij uitwedstrijden is meer dan de helft van het stadion gevuld met Chivas-supporters. Ook bij oefenwedstrijden in de Verenigde Staten zit het bomvol, omdat bijvoorbeeld veel van de Mexicanen die illegaal in de VS wonen naar hun club komen kijken'', zegt Westerhof.

Toen eigenaar Vergara hem ontving en Westerhof een hoofdrol aanbood in het plan om in een groot aantal landen clubs te gaan beginnen, was de Hollander vrij snel verkocht. ,,Het is hartstikke interessant om in heel Latijns-Amerika voetbalteams te kunnen opzetten. Ik heb veel ideeën op voetbalgebied en Vergara heeft het noodzakelijke geld. Die combinatie is wel zo makkelijk'', zegt Westerhof.

De Achterhoeker was zo onder de indruk dat hij tijdens de onderhandelingen zelfs vergat salariseisen te stellen. Maar dat was niet erg. ,,Ik wist niet wat ik hoorde toen ze me mijn salaris vertelden. Het was meer dan het drievoudige van wat ik had gedacht te kunnen gaan verdienen en ook veel meer dan ik in Nederland zou krijgen.''

Maar nog belangrijker was dat het klikte tussen de Mexicaan en de Hollander. ,,Normaal heb ik het nooit zo begrepen op jongens die snel geld verdienen, maar Jorge is gewoon een aardige man. Onmetelijk rijk, maar geen patser'', zegt Westerhof.

,,Hans is een betrouwbare, gedisciplineerde trainer met visie'', zegt de Mexicaanse eigenaar. ,,Hij houdt zoals alle Nederlandse trainers bovendien van offensief voetbal. En hij is direct, durft me tegen te spreken.''

Hersenen

Jorge Vergara neemt eerst een slok uit het plastic flesje met zijn eigen plasgele drankje Optimus – dat volgens hem een betere werking van de hersenen garandeert – en schetst dan de beweegredenen van zijn sportieve expansiedrift. Fundamentele drijfveer bij alles wat hij doet is dat de ondernemer wil aantonen dat Mexico ook een modern land is met ongekende mogelijkheden.

Het stoort hem dat Mexico bijvoorbeeld door eigen regeringen nog steeds vooral traditioneel wordt afgebeeld als de plek van de Aztekentempels en mariachimuziek. Het land van bonen etende, tequila drinkende en tussen cactussen duttende mannen met te grote hoeden.

,,We moeten de Mexicaanse mentaliteit veranderen. Mexicanen moeten ambitieuzer worden. De Mexicaan is in het algemeen bang. Hij heeft angst om te verliezen en is eigenlijk ook bang om te winnen omdat hij niet weet wat dan de gevolgen kunnen zijn'', zegt Vergara. Aan die lethargie wil hij een einde maken. ,,Ik wil aantonen dat alles mogelijk is. Je kunt iets bereiken als je het werkelijk wilt.''

Sport is volgens de zakenman een uitstekend middel voor emancipatie. ,,Mijn voetballers moeten dienen als rolmodellen voor de jeugd. Goede sportieve voorzieningen biedt jongeren bovendien andere mogelijkheden dan een bestaan in de drugshandel.''

Maar, eerlijk is eerlijk, sport is tegenwoordig ook een uitstekende bedrijfstak om geld te verdienen. De overname van Club Guadalajara –inclusief een groot sportcomplex met zwembaden en tennisbanen in het centrum van de stad – heeft Vergara volgens Westerhof zo'n tweehonderd miljoen dollar gekost. Een topspeler verdient bij Guadalajara jaarlijks twee miljoen dollar schoon, de zwakste 100.000 dollar. Allemaal uitgaven die via de verkoop van beeldrechten, reclame, televisie-uitzendingen, shirtjes of Chivas-cola heel goed zijn terug te verdienen.

Zeker voor een man die zijn geld verdient met de verkoop van gezondheidsproducten is een eigen sportclub een uitstekend marketinginstrument. ,,In alle landen waar ik een voetbalclub heb is Omnilife een heel nadrukkelijk bekend merk. Het is de ideale reclame.''

De public relations gebeurt overigens redelijk discreet via advertenties. In het voetbalstadion zie je nergens de naam Omnilife, behalve dan op de frisdrankflesjes. De spelers van Chivas zijn de enige in Mexico die in een clubshirt spelen zonder opdrukken van sponsors. ,,Tot twee jaar geleden stonden op de Chivas-shirtjes de namen van dertien bedrijven of producten. Dat is een verwerpelijke vorm van prostitutie van de voetballer, de speler als wandelende reclamezuil. Ik vind dat geen gezicht'', zegt Vergara. De sponsorcontracten werden verbroken, ook al scheelde dat dertien miljoen dollar aan inkomsten.

Vergara wil ook op een andere manier terug in de tijd: bij Chivas spelen alleen Mexicanen. ,,Clubs zijn bezig hun identiteit te verliezen. Door de aankoop van spelers uit verschillende landen is het voor de eigen aanhang moeilijk een binding met het team te behouden.''

Om die reden zal elke club van Vergara met `eigen' jongens spelen. Alleen in Los Angeles wordt dat anders. Vergara heeft bedongen dat bij Chivas USA negen Mexicanen mogen spelen. De andere spelers worden betrokken uit de Amerikaanse gemeenschap met een Latijns-Amerikaanse achtergrond. Hier geldt vooral dat zijn club wederom moet dienen als emancipatiewerktuig voor de Latino's in de Verenigde Staten.

Geiten

Het Jalisco-stadion van Guadalajara is een immense naaktbetonnen voetbaltempel. Twee uur voor aanvang van de wedstrijd is het sportcomplex omsingeld door kraampjes die Mexicaans eten serveren of sportparafernalia verkopen. In het stadion klapt men voor een als witte geit vermomde volwassen man die koprollen maakt in de middencirkel.

Vrijwel alle voetbalfans dragen het shirt met rood-witte banen van de club. Bejaarden, jongeren en hele families met kinderen zoeken gemoedelijk een plekje. Voetbalbezoek is hier nog een ontspannen familie-uitje. In Mexico leeft wel de helft van de bevolking onder de armoedegrens, maar voetbalbezoek behoort tot de primaire levensbehoeften en voor een paar euro heb je een zitplaats.

Westerhof staat tijdens de wedstrijd tegen San Luis vrij rustig langs de zijlijn in een blauw katoenen broek en lichtblauw kort overhemd. In het programmaboekje wordt zijn naam op allerlei manieren en steeds fout gespeld. Westerhoff staat er of Westwerhoff.

De geiten winnen deze zaterdagnamiddag de wedstrijd – de laatste van het eerste deel van de competitie – met vier tegen één. Ze eindigen als derde op de ranglijst, net voor de ploeg America uit de hoofdstad, waar Leo Beenhakker en Wim Rijsbergen trainen. Beide ploegen hebben zich nu geplaatst voor de play offs waarin acht ploegen vanaf de komende week in een knock-out systeem bepalen welke club zich voetbalkampioen 2004 van Mexico mag noemen. De kans is niet denkbeeldig dat de twee `Hollandse' elftallen in de finale tegenover elkaar staan. Een Tulpenderby, noemen de Mexicanen dat.

Westerhof heeft goede hoop met zijn team een serieuze gooi naar de titel te kunnen doen. Maar makkelijk wordt het zeker niet. De concurrenten spelen namelijk wel met buitenlandse, ervaren voetballers. ,,In de spits of op een andere belangrijke positie staat bij de andere elftallen zelden een Mexicaan.''

Cultuurcentrum

Uiteindelijk is het streven van Vergara om met zijn Chivas de landstitel te behalen, maar enig respijt is toegestaan. ,,Als ze tegen mij zeggen: je moet kampioen worden, ben ik gelijk weg. Zo werkt het niet'', zegt Westerhof.

Westerhof is zeer te spreken over de kwaliteit van het Mexicaanse voetbal. In de laatste update van de ranglijst van de wereldvoetbalbond FIFA is Mexico gestegen naar de vierde plaats. Het is Oranje (5de) daarmee gepasseerd.

,,Het probleem is dat Nederland, op Jaap Stam na, geen verdedigers van niveau meer heeft. Ajax, PSV en Feyenoord zouden hier ook kunnen meespelen om de landstitel, maar de andere Nederlandse clubs zouden in de Mexicaanse competitie worden weggetikt. Het enige gemis is hier dat je meestal niet zoals in Nederland een speler hebt die zoveel spelinzicht heeft dat hij een ander op zijn donder geeft en de lijnen uitzet. Tactisch schiet de Mexicaanse voetballer nog wel eens tekort.''

Het droomscenario van Vergara is om in ieder geval in 2006 kampioen te worden. Dan bestaat de club honderd jaar en verhuist naar een schitterend nieuw stadion. In een vallei buiten Guadalajara zijn bulldozers bezig het terrein te ordenen voor een geheel nieuwe stad. In opdracht van Vergara hebben elf vooraanstaande architecten, onder wie Daniel Libeskind, Zaha Hadid en Philip Johnson, een reeks hypermoderne gebouwen ontworpen.

Hier moet binnen zeven jaar het Centro de Cultura, Convenciones y Negocios Jorge Vergara Cabrera Complex (JVC-complex), genoemd naar zijn overleden vader, verrijzen. Het voetbalstadion is het eerste gebouw, maar er komen ook een museum voor moderne kunst, een congrescentrum voor 50.000 personen, een kindermuseum, een universiteit, een winkel- en vermaakcentrum en een concertzaal. Met de bouw is een bedrag gemoeid van een half miljard dollar. Dat is ongeveer evenveel als de jaaromzet van Omnilife.

Het JVC-complex is een soort wereldtentoonstelling die `zijn' Guadalajara permanent op de kaart moet zetten als belangrijk eigentijds centrum voor moderne kunst en architectuur. ,,Op die manier geef ik terug aan de maatschappij wat ik heb verdiend'', zegt Vergara. En cultuur betekent weer educatie. Het JVC-complex zal achtduizend mensen werk bieden en moet jaarlijks 26 miljoen bezoekers trekken.

Hans Westerhof draagt vanaf volgende maand het trainerschap van de Chivas over aan zijn Mexicaanse assistent. De Achterhoeker gaat dan aan de slag als Directeur Voetbal. ,,Mijn taak wordt dan om te zorgen dat in alle landen waar we een club gaan beginnen de sportieve infrastructuur aanwezig is.''

Om te beginnen moet Westerhof 22 spelers en begeleiders zoeken die volgend seizoen in Los Angeles als Chivas USA gaan spelen. Hij heeft al een Nederlander op het oog die daar een belangrijke rol moet gaan spelen. En als zijn onafscheidelijke metgezel en echtgenote Jeanet het ook blijft leuk vinden, mag het avontuur wat Hans Westerhof betreft nog jaren duren. ,,Ik mis Nederland helemaal niet.''