Poetin wil toch ratificatie `Kyoto'

De Russische president Vladimir Poetin wil dat Rusland het Kyoto-protocol over het terugdringen van het broeikaseffect zo snel mogelijke ratificeert. Na afloop van de halfjaarlijkse top met de Europese Unie zei Poetin dat hij het protocol versneld zal voorleggen aan de Doema, het Russische parlement. Na Russische ratificatie treedt het Kyoto-protocol officieel in werking.

Tijdens de top in Moskou hebben Rusland en de EU ook een akkoord bereikt over Russische toetreding tot de wereldhandelsorganisatie (WTO). Hoewel beide partijen een samenhang tussen de onderhandelingen ontkenden, zei Poetin wel dat Europese concessies op het gebied van de onderlinge handelsrelatie een ,,postieve grondhouding inzake de ratificatie van Kyoto'' hadden gestimuleerd. Geruchten dat Rusland en de EU het over beide onderwerpen eens waren circuleerden al weken.

Het afgelopen jaar waren uit Moskou herhaaldelijk signalen gekomen dat Rusland, net als de Verenigde Staten in 2001, juist zou afzien van ratificatie van het Kyoto-protocol. Dat zou het einde betekenen van het klimaatverdrag. In Kyoto is in 1997 afgesproken dat de industrielanden de uitstoot van broeikasgassen, die verantwoordelijk worden gehouden voor het opwarmen van de aarde, rond 2012 met ruim 5 procent zullen hebben gereduceerd ten opzichte van het ijkjaar 1990. `Kyoto' treedt in werking als 55 landen, die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor 55 procent van de broeikasgassen, het protocol hebben geratificeerd.

President Bush besloot in 2001, kort na zijn aantreden, uit economische motieven van ratificatie af te zien. De VS zijn verantwoordelijk voor de uitstoot van ruim een derde van alle broeikasgassen. Na het afhaken van de VS was Russische deelname (17 procent van de uitstoot) aan `Kyoto' noodzakelijk om het protocol rechtsgeldig te maken.

Russische topbestuurders hebben elkaar het afgelopen jaar stelselmatig tegengesproken over `Kyoto'. Toen in december de toenmalige premier Kasjanov beloofde de ratificatie te bespoedigen, kwam Poetins economische adviseur Illarionov een dag later met een harde afwijzing. Twee procent reductie van de kooldioxide-uitstoot stond voor Rusland gelijk aan inlevering van één procent economische groei, zo rekende hij voor. Illarionov noemde Kyoto later een `goelag' en een `economisch Auschwitz'. Deze week nog concludeerde de Russische Academie van wetenschappen dat `Kyoto' wetenschappelijk flinterdun was onderbouwd en het streven bedreigde naar verdubbeling van het bruto binnenlandsproduct binnen tien jaar.

Sommige Europese diplomaten spraken achter de schermen het vermoeden uit dat Moskou in werkelijkheid geen enkel belang hechtte aan Kyoto. Het Russische quotum voor CO2-uitstoot is gebaseerd op de situatie van 1990; sindsdien is de Russische emissie door door de ineenstorting van de zware industrie met ruim een derde verminderd. Rusland lijkt voorlopig dus miljarden dollars te kunnen verdienen met de handel in uitstoot-quota, hoewel sommige economen voorspellen dat het land gezien de huidige snelle groei al in 2007 weer zijn plafond bereikt.

Tegenover de mogelijke ratificatie van Kyoto staan aanmerkelijke concessies van de EU inzake de Russische toetreding tot de WTO. Al in 1993 gaf Rusland te kennen tot de WTO te willen toetreden, een wens die werd versterkt door toetreding van China.

De EU maakte vooral bezwaar tegen kunstmatig goedkope elekriciteit en lage gasprijzen waarmee Rusland haar industrie subsidieert en sociale rust afkoopt. Ook wilde de EU het monopolie van gasbedrijf Gazprom op de gaswinning en het gaspijpleidingennet breken. Op dat punt heeft de EU ingebonden. Gazprom behoudt zijn monopolie, maar de Russische gasprijs wordt binnen vijf jaar bijna verdubbeld.

Hoewel Rusland belooft sectoren als telecommunicatie, transport, bouw, distributie, media en toerisme open te breken, blijft de banksector voor buitenlandse concurrentie gesloten. Het vertrouwen van consumenten in de Russische banksector is nog altijd minimaal. Rusland krijgt tot 2013 de tijd om tarieven voor de overvliegrechten van Europa naar het Verre Oosten, een andere steen des aanstoots voor de EU, te relateren aan reële kosten. Het gemiddelde niveau van importtarieven zal de 7,6 procent voor industriële goederen, 11 procent voor visproducten en 13 procent voor landbouwproducten niet overschrijden.

Overeenstemming met de EU is voor Rusland vitaal bij de toetreding tot de WTO. Ruim de helft van haar export gaat naar de EU. Voor de EU is Rusland (5 procent van de export) de vijfde handelspartner, een vijfde van haar energie-import komt uit Rusland. Moskou's onderhandelingen met kleinere handelspartners – de VS, Japan, China – zullen naar verwachting veel minder problematisch zijn.