Onbarmhartige nitwits

Ook in de zorg voor mensen met een verstandelijke handicap hebben de `nitwits' van mevrouw Van der Heijden onbarmhartig toegeslagen. Ook mensen met een verstandelijke handicap moeten in de maatschappij gaan wonen, in een gewone woning, net zoals veel psychiatrische patiënten voor wie dat `goed' zou zijn. De instellingen worden door de nitwits afgeschilderd als een soort concentratiekampen waarin de verstandelijk gehandicapten zijn opgesloten en geïsoleerd van de maatschappij moeten leven. Het zijn `gewone mensen', zeggen de nitwits die vinden dat psychiatrische patiënten ook gewone mensen zijn.

Sommige psychiatrische patiënten kunnen met medicatie weer naar hun huis terugkeren. Verstandelijk gehandicapten zijn echter mensen met een hersenbeschadiging, waardoor ze niet of nauwelijks als gewone mensen kúnnen functioneren. Iemand die slecht ziet krijgt een bril om beter te kunnen zien, maar voor iemand met een verstandelijk handicap bestaat er echter geen hulpmiddel waardoor hij of zij weer `gewoon' kan functioneren. De beschadiging is blijvend en de effecten daarvan zijn dat ook.

Mensen met een flinke verstandelijke handicap woonden tot voor enkele jaren meestal veilig op het beschermde instellingsterrein. Op het terrein troffen zij alles wat zij nodig hadden aan – activiteitencentrum, sportlokaal, een zwembad, een winkeltje. Het ministerie van VWS heeft echter bepaald dat de grotere instellingen voor verstandelijk gehandicapten voortaan niet meer dan 200 bewoners mogen tellen en dat in 2010 7.000 bewoners van deze instellingen in de maatschappij gehuisvest moeten zijn. 7.000 mensen die terechtkomen in gewone woonwijken tussen gewone mensen.

Voor duizenden gehandicapten betekent dit een formidabele achteruitgang. Jan zal straks niet meer buiten kunnen fietsen, want hij begrijpt niets van de verkeersregels, Karel kan niet meer naar zijn werk op het terrein van de instelling lopen, maar moet wachten tot er een busje komt dat hem ophaalt, Paul grijpt mensen plotseling beet om iets onverstaanbaars tegen ze te zeggen en dat doe je niet op straat.

Ook veel verstandelijk gehandicapte mensen met psychiatrische problemen zullen de deur niet meer uitkomen, evenals visueel gehandicapten. Al deze mensen worden nu pas echt opgesloten, in hun eigen woning welteverstaan. Vervoer kan voor hen alleen per (aangepast) personenbusje en de kosten voor dat busje worden meestal niet meer vergoed.

Is dit uitplaatsen in de maatschappij dan voor iedereen verkeerd? Dat is zeker niet het geval. Voor gehandicapten van hoog niveau is het soms winst: ze worden zelfstandiger, leren gebruik te maken van openbaar vervoer en gaan alleen winkelen.

Er zijn veel instellingen die bij dit uitplaatsen in de maatschappij heel zorgvuldig te werk gaan, zorgen dat iemand terug kan komen als de uitplaatsing geen succes is, enzovoorts. Er zijn echter ook instellingen die groepen mensen zo mogelijk en bloc uitplaatsen. Vanuit de ideologie dat `vermaatschappelijking' voor alle mensen goed is wordt aan iedereen die bezwaren maakt verteld dat dit pas échte vooruitgang is. Alsof de `cliënt' altijd echt kan kiezen.

Sociale integratie in de maatschappij blijft meestal een vrome wens. De gehandicapten worden geen lid van een sportvereniging, krijgen zelden of nooit een normale betrekking en krijgen meestal geen `gewone mensen' op bezoek en leven geïsoleerd. Ze blijven ook `anders' in de ogen van bijna iedereen en ze mogen al blij zijn als zij op straat niet worden uitgescholden.

Wat rest na de uitplaatsing in de maatschappij is uiteindelijk het niet zelf gekozen isolement in een rijtjeshuis.

Is dat `zorg op maat'?

Nee, het is aantasting van het recht op bewegingsvrijheid en ernstige verschraling van de leefomstandigheden. De zorg verkommert en verschraalt, alsof Nederland een achtergebleven gebied aan het worden is. Er is alle reden voor verontwaardiging en plaatsvervangende schaamte.