Leven zonder vangnet

Een alleenstaande freelancer die financieel op niemand terug kan vallen, leeft zonder vangnet. Het bestaan van zo'n eenpitter lijkt voor de negen-tot-vijf-loonslaven een ideale manier van leven. Geen baas of collega's, lekker in de zon zitten wanneer het je uitkomt, een paar keer per jaar met vakantie en regelmatig ander werk. Was het maar waar.

Honderdduizenden losse werkkrachten zonder luxe verwenbaan verkeren permanent in onzekerheid en verdienen te weinig om goed te kunnen leven. Ze volgen vol afgunst de strijd tussen het kabinet, de werkgevers en de vakbonden over eerder stoppen met werken, prepensioen, VUT, verlofregelingen en andere verwennerijen. Wie schudt die werknemers en hun kortzichtige vertegenwoordigers eens wakker?

Wie geen partner heeft en van de ene klus in de andere rolt, zonder te lange tussenpozen mag je hopen, moet financieel op zijn tellen passen. Uit reacties van lezers blijkt dat mensen dat niet doen. Niet uit onwil, maar omdat ze niet weten waar ze moeten beginnen. Een veelgehoorde reactie van die starters is dat iedereen het recht heeft om fouten te maken, want `daar leer je van'. Een domme opmerking, die het zaad van de mislukking in zich draagt. Waarom het wiel opnieuw uitvinden?

Gezien vanuit de persoonlijke financiële planning (pfp) leiden freelancers (én zelfstandige, vrijeberoepers én ondernemers) een dubbelleven: privé én zakelijk. Beide levens kennen circa twaalf vergelijkbare mijlpalen waarbij je actie moet ondernemen, iets moet doen. De zakelijke: start van een onderneming, gaan werken met een zakenpartner, koop of huur van een bedrijfspand, zakelijke tegenslag, personeel aannemen, omzetting rechtsvorm, nieuw bedrijfsplan, ander bedrijfspand, scheiden van zakenpartner, verkoop van onderneming, stoppen met werken en faillissement (vergelijkbaar met een overlijden in je privé-leven). Maar een freelancer kan zakelijk reïncarneren. Ja.

Tussen de mijlpalen door moet je financieel gezond leven, want een alleenstaande heeft geen partner of voorzieningen waar hij op terug kan vallen. Bovendien blijkt uit Amerikaanse onderzoeken dat stellen zuiniger met hun geld omgaan (die houden elkaar in evenwicht) dan alleengaanden. Hetgeen pleit voor voorzichtigheid.

Het beperken van de vaste lasten is noodzaak voor een starter, want voor je het weet zit je zonder inkomen. Dus huur geen kantoor, lease geen auto, neem geen personeel in muurvaste dienst, laat geen flitsende internetsite ontwikkelen, koop geen razendsnel computernetwerk alleen voor jezelf, koop geen huis met een hypotheek, neem geen schulden op je en leg je niet voor jaren vast qua uitgaven en premies van overbodige verzekeringen. Wat dan wel? Soberheid, soberheid, soberheid. Alle grote ondernemers zijn zo begonnen. Je klanten en opdrachtgevers waarderen die houding.

Is dat alles? Neen. Spaar alsof je leven ervan afhangt, wat ook zo is. Leg voor de korte termijn op een vrij opneembare spaarrekening een noodreserve aan van circa een halfjaar omzet. Liefst meer, want daarmee leg je een buffer aan voor wanneer je ziek wordt en niet kunt werken. Sluit daarvoor een passende arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV). Je flinke buffer kan de AOV-premies drukken. Daarnaast een levensreserve voor de lange termijn, voor meerdere doelen. Bijvoorbeeld door elke maand automatisch een vast bedrag in het wereldwijde aandelenfonds van je eigen bank te stoppen. Niemand weet immers of andere fondsen op termijn beter of slechter presteren dan jouw bank.

Door die aandelen wordt het lastig voor een beursleek. Vandaar deze tip: zoek een discreet, zakelijk, financieel klankbord in je omgeving (zonder commerciële belangen) die je af en toe een draai om je oren geeft. Bij een stelletje kwijt een van de partners zich automatisch van die taak.

Tot slot de lange termijn. Ga er vanuit dat je de 90 jaar haalt (dat kan immers niet anders met zoveel zuinigheid) en daarom over voldoende inkomen moet beschikken. En dat alles zonder rekening te houden met een relatie die geld inbrengt. De moraal? Je kan nog kiezen voor een vaste baan, een leuke meid of vent en een stacaravan in Zeeland.