Integriteitsbeleid is belangrijker dan ambtseed 1

In NRC Handelsblad van 15 mei geeft Frans Geraedts een toelichting op zijn concept voor een nieuwe eed voor ambtenaren van de gemeente Amsterdam. Uit zorg over de integriteit van de overheid na een reeks van incidenten moeten voortaan alle ambtenaren bij het rijk en lagere overheden bij hun aanstelling verplicht een eed afleggen. Amsterdam hoopt met de nieuwe tekst een meer eigentijdse invulling aan de ambtseed te geven.

Geraedts stelt dat veel ambtenaren dit met een zekere scepsis zullen doen. Ten onrechte, vindt hij, maar ik denk dat hij hier te snel overheen stapt. De laatste decennia is veel in het werk gesteld om overheidsdiensten bedrijfsmatiger te laten werken. Dit kan leiden tot minder zorgvuldige procedures en verminderde controle, waardoor de kans op misbruik van bevoegdheden en corruptie toeneemt.

Om dit tegen te gaan, dienen overheidsdiensten de eigen organisatie door te lichten en bijvoorbeeld fraudegevoelige situaties in kaart te brengen. De ambtseed krijgt nu echter alle aandacht en over het veel belangrijkere integriteitsbeleid hoor je niets. Als dit niet van de grond komt, heeft een ambtseed weinig waarde. De tien geboden van de nieuwe Amsterdamse ambtseed worden vast met veel instemming door de gemeentelijke organisatie aangenomen, zeker als ambtenaar Eichmann genoemd wordt als ,,moreel referentiepunt''. Grote woorden met weinig inhoud.

Herinvoering van de ambtseed is misschien in overeenstemming met de tijdgeest, maar ambtenaren zijn anders dan Geraedts denkt gewone werknemers, en zo'n eed is niet van deze tijd. Het wachten is op het volgende `incident'.