Een chimpansee die de muur van een moskee beklimt

Khaled Abu Ghali duldt geen tegenspraak: ,,Mijn huis is jouw huis.'' Spreekwoordelijke Arabische gastvrijheid met een bijzondere betekenis in een deel van Gaza-Stad waar huizen sneller gesloopt dan gebouwd worden. Khaled, een charmante veertiger, is met zijn tweede vrouw, drie kinderen en zijn jongere zuster per ongeluk ontsnapt aan dagenlange opsluiting in hun appartement in de met tanks omsingelde wijk Tel Sultan in Rafah. Zij waren boodschappen aan doen toen Operatie Regenboog op stoom kwam en konden niet anders dan onderdak zoeken in hun huis in aanbouw in oostelijk Rafah, waar de straten van zand zijn.

De royale zitkamer annex keuken en twee slaapkamers zijn al klaar, maar waar de trap naar de eerste verdieping moet komen, gaapt een groot gat. Waar deuren en ramen zijn gedacht, hangen doeken. De bouw ligt stil wegens gebrek aan fondsen en materialen. De familie is op de vlucht in eigen stad, maar stelt het nieuwe onderkomen open voor gasten, ondanks de zorgen over achtergebleven ouders in Tel Sultan en twee broers die voor verhoor zijn opgepakt.

Khaled is tijdens een lang verblijf in Italië amateurkok geworden en houdt van het fuseren van de Italiaanse en Arabische keukens. Het is een van de talrijke surrealistische ervaringen gedurende een week in een afgegrendelde hoek van de wereld. Uitgebreide lunches met gebakken kip, pas gemalen zatar, zelfgemaakte pasta, vers gebakken brood, schapenkazen en om de hoek tanks van het leger, helicopters in de lucht en voortdurend schieten.

De familie Ghali volgt zenuwachtig de gebeurtenissen via Radio Rafah en het netwerk van met mobiele telefoons uitgeruste familie. Soms lijkt heel Rafah tegelijk naar de radio te luisteren, te telefoneren, te demonstreren en met journalisten te converseren. Los van een incident met een correspondent van The New York Times, die werd overvallen door criminelen, worden journalisten in de Gazastrook altijd met open armen ontvangen, want ons huis is jullie huis. Wie een te gevaarlijk weg inslaat, wordt gewaarschuwd en steeds opnieuw klinkt de verzekering: wij hebben niets tegen Amerikanen en Europeanen, alleen tegen Israël. Buitenlanders zijn in Gaza, anders dan in Irak, geen doelwit.

Gastvrijheid moet niet op de proef gesteld worden en een onderkomen elders is na twee nachten snel gevonden. In een verlaten kantoorgebouw worden de directiekamers waar grote, glanzende bureaus met verende, verstelbare stoelen werkloos staan, snel omgetoverd tot redactieburelen van NRC Handelsblad en een team van het Britse Channel 4 annex kampement. Vanaf het dak is het strijdtoneel goed te overzien, hoewel dat 's avonds geen plaats is om lang van de mediterrane nacht te genieten. Israëlische scherpschutters en de piloten van de Apaches schieten snel.

Surrealisme heeft in Rafah vele gedaanten. Het komt in de vorm van een struisvogel die opeens door de straten rent, omringd door joelende jochies. Of van een chimpansee die de muur van een moskee beklimt. Ontsnapt uit het dierentuintje van de wijk al-Brazil. Of van ontklede roze etalagepoppen op een ezelskar, gered door de eigenaar van een naaiatelier.

Ronduit bizar – en van een minder filmische dimensie – zijn de verklaringen van het Israëlische leger over het verloop van de operatie in bij voorbeeld Al-Brazil. Straten die donderdagochtend nog begaan waren, zijn vrijdagochtend zwaar beschadigd door rupsbanden en bulldozers. Tientallen huizen zijn omver gewalst, of staan met ingezakte puien en vernielde dwarsbalken op instorten. Bewoners speuren naar huisraad, tv-toestellen en videorecorders tussen de brokstukken van beton en geplette autowrakken.

Gevraagd naar het waarom van de operatie zegt een woordvoerster van het leger dat er helemaal geen huizen zijn vernietigd. Geen enkele? Neen, geen enkel huis. Een onhoudbare stelling. Pure fictie. Als zij via de mobiele telefoon het geluid van een oprukkende tank hoort, zegt zij dat er gejaagd wordt op terroristen en dat er smokkeltunnels zijn. Het verhaal verandert à la minute.

Er is geen militant te bekennen, wel levensgevaarlijke tanks en die tunnels moeten bijzondere en sterke constructies zijn, want al-Brazil ligt 900 meter van de grens met Egypte. Bewoners vertellen hoe ze voor de bulldozers moesten vluchten. Zoals Samir Mazur die zijn vader op zijn rug moest dragen om te voorkomen dat hij onder het puin zou sterven.

De Israëlische radio meldt dat Israël Amerika heeft beloofd geen huizen te vernietigen. Het leger ontkent dat er huizen zijn gesloopt. Het is het toppunt van surrealisme, staande tussen de puinhopen van Al-Brazil in een land, waar velen zeggen ,,mijn huis is jouw huis''.