Dawkins 3

Met lichte verbazing zag ik dat NRC-H kaarten verspreidde voor een lezing van Richard Dawkins. Was dat niet de man die zich al decennia-lang zo ongenuanceerd uitliet over evolutie en genetica dat hij door zijn vakgenoten nauwelijks meer serieus genomen wordt? Een voorbeeld: het vernietigende artikel `Anti-Dawkins' van Gabriel Dover, dat nota bene in deze krant lovend besproken werd door dezelfde redacteur die Dawkins nu (`De mythe van de onbuigzame genen', W&O 8 mei) zonder veel weerwerk aan het woord laat. (Het verscheen in `Alas, Poor Darwin', Stephen Rose ed.)

Dawkins zelf heeft intussen niet veel geleerd van die kritiek. Een voorbeeld. Een goed gespreksonderwerp met een alien zou volgens hem niet Freud of Marx zijn, maar Darwin. Dawkins probeert daarmee aan te geven dat er een principieel verschil bestaat tussen Darwin, die de wetenschap vooruit heeft gebracht, en Freud of Marx. De meest fundamentele kritiek op Freud en Marx is gegeven door Karl Popper. Zijn argument was dat een theorie die altijd gelijk heeft, geen wetenschappelijke theorie is. Wetenschappelijk wordt een theorie pas wanneer er een test te bedenken is waarvan we moeten zeggen: uitkomst x weerlegt (falsifieert) de theorie. Maar wie Freuds theorie van het onderbewuste bestrijdt, onderdrukt zelf zijn ergste driften. Wie Marx' idee van de klassestrijd bestrijdt, doet dat in het belang van het grootkapitaal.

Juist dit kenmerk echter, altijd gelijk hebben, geldt ook voor het een belangrijk aspect van darwinisme. Immers, hoe kun je het idee weerleggen dat de kenmerken van een dier zijn ontstaan omdat deze evolutionair voordeel bieden? Heeft een torretje de bruine kleur van de bodem, dan is het een schutkleur. Is hij echter zwart, zoals de mestkever, of zwart met rood, zoals de rupsendoder, dan is het afschrikking of tooi (voor het andere geslacht). De lange nek van de giraf biedt voordeel want hooghangende blaadjes zijn lekker en mals. Maar de dieren die niet zo'n nek hebben, en wel onder die boom staan, hebben ook een nek die voordeel biedt: sommige blaadjes hangen immers lager. Van elk kenmerk kan zo (achteraf) worden uitgelegd dat het voordeel biedt in de struggle for reproduction. Er is geen falsificatie-instantie gegeven. Volgens Popper zou Darwin met dit deel van zijn theorie dus gelijk staan aan Freud en Marx. Als Dawkins `professor in het publieke begrip van wetenschap' is, waarom maakt hij dan retorisch gebruik van deze inconsequentie? Geen wetenschapper geeft mij de indruk van gedreven te zijn door heilige bekeringsijver zozeer als bij Dawkins. Maar hoe wetenschappelijk is dat eigenlijk?

    • Maurits In 't Veld