Zappas

Het is toeval dat het artikel woensdag op deze sportpagina van Ruud Paauw over het oude Olympische Stadion in Athene in uitgebreide vorm gratis is te verkrijgen in die stad. Iemand die daar enkele dagen rondloopt en een bezoek brengt aan het olympisch vuur voor dat stadion, ziet het in verschillende talen liggen. In die brochure staan nog veel meer boeiende dingen over die plek, die in de tweede eeuw van onze hertelling werd gerenoveerd en niet, zoals Paauw schreef, werd gerealiseerd. Het zogenaamde `Panathinaiko Stadion' is namelijk van 329 voor Christus, dus een half millennium ouder dan woensdag gesuggereerd. Het had vóór 1896 al gediend voor olympisch toernooien, want Pierre de Coubertin was zeker niet de enige pionier op dit terrein. Er is met de terugkeer van de Spelen naar Griekenland hernieuwde belangstelling ontstaan voor de olympische beweging voor de oprichting van het IOC.

Met veel gejuich is daarom het boek The Olympic Odyssey van Phil Cousineau ontvangen onder internationale sporthistorici. Het verscheen vorig jaar en gaat onder meer in op de zogenaamde Zappian Games, die in 1859 in Athene waren. Dat waren een soort van Olympische Spelen, genoemd naar de Griekse graanhandelaar Evangelis Zappas, die al in 1843 een brief schreef aan koning Otto om de oude Olympische Spelen nieuw leven in te blazen. Ondanks een snelle positieve reactie van de koning was het pas in 1858 dat er een besluit viel. Naast 1859 waren er ook evenementen in 1870, 1875 en 1888 in Athene, waarvan een aantal in het Panathinaiko. Om in 1896 de eerste moderne Spelen te herbergen, moest er wel, zoals Paauw terecht schreef, eerst behoorlijk wat worden vertimmerd.

Toch was Zappas niet de eerste. Dat weten we door David C. Young, die briefwisselingen ontdekte van De Coubertin met Engelse en Griekse voorstanders van een olympische revival. Die mensen waren al rond 1850 bezig om dat idee gestalte te geven. William Penny Brookes deed hiertoe de eerste poging met de Much Wenlock Games in 1850. Dat is dus al een halve eeuw voor de eerste moderne Spelen, maar ik ga verder terug. In het boek Kroniek Olympische Spelen van het NOC, waaraan Paauw meewerkte, staat dat `in 1834 en 1836 in de Zweedse plaats Rämlosa Scandinavische Olympische Spelen werden gehouden'.

Tijdens mijn laatste verblijf in Athene werd ik door veel Grieken erop gewezen dat de olympische gedachte al voor De Coubertin bestond. Ze hadden het daar dan alleen wel over de Griekse inbreng en vergaten voor het gemak even de rest van Europa. Het is begrijpelijk dat ze dan op de rol van Zappas wijzen, zoals ook gebeurt in die gratis brochure, maar toch was het nét iets internationaler van aard.

jurryt@xs4all.nl