Verliezen incasseren is routine

Operatie Regenboog in Rafah is zuurstof voor militante Palestijnse organisaties. In Israël groeit de twijfel na de zoveelste niet te winnen operatie van het leger in de verdoemde Gazastrook.

Vanaf het dak van het hoogste appartementengebouw aan de Othman bin Affal in Rafah is aan de kleur van de stofwolken het verloop van Operatie Regenboog stap voor stap te volgen. Asgrijs betekent dat bulldozers en geniesoldaten gebouwen en huizen slopen in het Palestijnse vluchtelingenkamp. Inktzwart, dat zijn uitlaatgassen van tanks rondom de woonblokken en in het centrum van het stadje. Gelige mist duidt op woestijnzand dat opstuift door verplaatsingen van jeeps en pantservoertuigen in de grenszones met Egypte en de joodse nederzettingen.

Het geluid volgt vanzelf: verdragende explosies van mijnen en inslaande granaten, de diepe klophamerdreun van .50-mitrailleurs en het droge getik van lichte machinepistolen. Vooral valt op hoe klein en dichtbevolkt het strijdtoneel is. Ruim geschat nog geen anderhalve vierkante kilometer in de hoek van de grens met Egypte en de grens met Gush Katif. Bizar is het uitzicht op de Middellandse Zee en de palmen langs het strand van de nederzetting. Een vredig en symbolisch panorama, want zo dichtbij en toch volstrekt onbereikbaar voor de 90.000 vluchtelingen en de 40.000 inwoners van Rafah.

Hoe het Israëlische leger succes definieert is op deze schellingplaats een niet te beantwoorden vraag. Alle gewapende mannen en `terroristen' arresteren? In deze zee van huizen van grijs beton, geperst karton en plastic zeil? De Al-Aqsa-Martelarenbrigades, Hamas en Islamitische Jihad uitschakelen in wijken als Shabura waar de stegen zo smal zijn dat twee voetgangers elkaar niet kunnen passeren?

De grootste strijdmacht in het Midden-Oosten mag dan enige ervaring hebben in stedelijke oorlogsvoering, maar Abu Qysai, plaatselijk leider van de Al-Aqsa-brigades, denkt dat Israël uiteindelijk niet bereid is de prijs in soldatenlevens te betalen om die doelen te bereiken. Een tweede Jenin? Ondenkbaar.

Het gesprek vindt plaats in Shabura, een urbane jungle die zonder gids en zonder afspraak vooraf niet is te betreden. Qysai heeft zich gehuld in het donkerblauw van de Al-Aqsa-brigades, inclusief masker en martiaal ogende begeleiders. Hij is enigszins teleurgesteld als blijkt dat de verslaggever alleen maar een blocnote en geen tv-camera bij zich heeft. ,,Wij hebben geen tanks, wij hebben geen artillerie en geen kernwapens. Wij hebben alleen maar een paar machinegeweren, zelfgemaakte mortieren en kleine antitankgranaten. Maar wij hebben wel het recht, de plicht en de wil onszelf te verdedigen. Het is ons lot, er is geen andere optie'', zegt hij op hemelsbreed minder dan een kilometer van de Israëlische tanks. Zelfs undercoveragenten kunnen hem hier niet bereiken zonder een bloedbad aan te richten.

Qysai heeft de wil en de mankracht. Niet stof en stank, maar vooral kinderen en jongeren domineren het beeld in deze uithoek van de Gazastrook. Kinderen van vaders die al jaren werkloos zijn en hun uitgebreide families onderhouden van aalmoezen van de Palestijnse Autoriteit en internationale hulporganisaties. Kinderen die jongens worden en voor wie wapens dragen even gewoon is als het bezit van een scooter voor hun leeftijdsgenoten in Nederland. Hier groeien zij op met een ideologisch dieet van haat tegen Israël, verering van martelaren en een fundamentalistische interpretatie van de islam. ,,Zij zijn bereid te sterven. Voor de dood is niemand bang'', zegt Qysai.

Het incasseren van verliezen is voor hem een routinezaak. En voor hem niet alleen. De begrafenis gisteren van de vier jongens die een dag eerder werden gedood tijdens de Israëlische beschieting van een demonstratie was een emotieloze, kortdurende gebeurtenis. De verontwaardiging over de inzet van tanks tegen de demonstratie deed routinematig aan. ,,Wij hebben een groot leger. Onze families zijn kinderrijk'', is de cynische uitleg van de Al-Aqsa-leider, die een groot bewonderaar zegt te zijn van Hezbollah en diens leider sjeik Hassan Nasrallah.

Was de aanwezigheid van het Israëlische leger niet als zuurstof voor Hezbollah? Daarom is Operatie Regenboog, net als eerdere Israëlische acties, zuurstof voor organisaties als de zijne. Hoe pathetisch zijn oorlog ook is, iedere sloop van een krot en iedere Israëlische kogel kweken een nieuwe martelaar in wording. Het reservoir aan soldaten en lichte wapens is oneindig.

Volgens burgemeester Sadeh Zukob beseft premier Sharon hoe uitzichtloos acties als Operatie Regenboog zijn en is bij de oud-generaal het besef doorgedrongen dat het leger in de Gazastrook nooit voor veiligheid kan zorgen.

,,Sharon is niet dom. Maar waarom gaat hij dan door met het plegen van oorlogsmisdaden, zoals het doden van kinderen, het vernietigen van de waterpompen, de straten en onze huizen?'', argumenteert Zukob die de afgelopen week niet veel meer heeft gedaan dan op de stoep van zijn riante, afgeschermde huis thee en koffie drinken met zijn getrouwen en met journalisten.

Het antwoord ligt besloten in de Israëlische politiek en de herinnering aan het vertrek van het Israëlische leger uit Libanon in 2000. Voor vele officieren en politici een moment van diepe vernedering, een knieval voor terroristen. Pas weg uit de Gazastrook als de terroristen zijn uitgeschakeld, lijkt het motto. Dat zou betekenen dat Operatie Regenboog een langdurige actie gaat worden. Maar niet alleen is de internationale publieke opinie uiterst kritisch, in Israël zelf wordt aan de zin van operaties in onbekende oorden als Al-Brazil, Tel Sultan of het ondoordringbare Shabura ernstig getwijfeld.

Na een dagenlang beleg is Al-Brazil een puinhoop van brokken beton, verdwenen huizen en onbegaanbare straten. Alsof een orkaan is langs getrokken. In Tel Sultan, zitten 17.000 mensen nog steeds opgesloten in hun huizen. Zij wachten op levensmiddelen en water. Mannen tussen de 15 en 65 jaar werden tot gisteravond uit hun huizen gehaald en in tenten ondervraagd. Het leger maakte vanochtend terugtrekkende bewegingen, de ijzeren greep voelde losser aan. De voorlopige balans van Operatie Regenboog is veertig doden, honderden gewonden, een handvol gearresteerde `terroristen', nationale en internationale golven van kritiek. En in Israël opnieuw diepe twijfel en groeiende kritiek op de zoveelste mislukte en niet te winnen operatie van het leger in de verdoemde Gazastrook.