Drummer van het volle leven

Tomeloze energie, een fantastische timing en een ongekend polyritmische aanpak. Dat waren de kwaliteiten waarmee drummer Elvin Jones in zijn glorietijd de geniale saxofonist John Coltrane dichter bij god bracht. Vanaf zijn entree in Village Blues in 1960 tot Meditations vijf jaar later fungeerde hij als Coltrane's ideale sparring-partner: super brutaal en heel veeleisend. De andere leden van het kwartet: pianist McCoy Tyner en bassist Jimmy Garrison konden weinig meer dan meedoen en geregeld `amen' zeggen.

Dinsdag is Elvin Jones in New York overleden. Hij was al geruime tijd ziek, maar bleef tot enkele weken geleden optreden, zo nodig met extra zuurstof uit een tankje. Dat Elvin Jones muzikant zou worden, was al vroeg duidelijk, zo ook dat hij net als zijn oudere broers (pianist) Hank en (trompettist) Thad zijn geluk zou gaan beproeven in de jazzscene van New York. In opnamen met Coltrane's toenmalige concurrent Sonny Rollins, in 1957 vastgelegd in The Village Vanguard, is te horen hoe hij toen al experimenteerde met versnellings- en vertragingseffecten. De beat helemaal loslaten zou hij pas doen in de free jazz-periode.

Dat Jones na Coltrane's vroege dood naarstig bleef zoeken naar diens geluid had tot gevolg dat hij voor zijn eigen bands vaak voor matige epigonen koos. En in 1991 zelfs zo ver ging diens zoon Ravi Coltrane te engageren. Een verlegen, bijna stamelende jongeman die onder de familie-verplichtingen bijna bezweek.

Wie Elvin Jones op zijn best wil horen luistere niet alleen naar zijn werk bij Coltrane senior, maar vooral ook naar het schitterende Motion, een tussendoortje van Jones met saxofonist Lee Konitz. De opnamen verschenen in 1961 op elpee en in 1998 plotsklaps op een driedubbel cd. Dat Konitz deze stukken een week voor de officiële sessie met Jones ook had opgenomen met drummer Nick Stabulas, wist bijna geen mens. Het resultaat is een bijna cultuurschok: Stabulas houdt de luisteraar keurig bij de les, maar de autodidact Elvin Ray Jones schetst op een geniale manier het spannend echte, volle leven daarbuiten.

    • Frans van Leeuwen