Doe iets

De Britse popgroep Faithless maakt kritische dancemuziek: ,,Bezorgdheid om de toestand in de wereld is altijd een factor in onze teksten geweest.''

In Londen verschijnen opvallende affiches op muren en billboards. `Inaction is a weapon of mass destruction', staat er in koeienletters op te lezen. De postercampagne herinnert aan de kreet `War is over if you want it', waarmee John Lennon en Yoko Ono begin jaren zeventig hun pacifisme predikten: dezelfde grote zwarte letters op een wit vlak en een vergelijkbare anti-oorlogsboodschap. De groep Faithless heeft er niet alleen nobele bedoelingen mee, want het betreft reclame voor hun nieuwe single `Mass destruction'. Rapper Maxi Jazz brengt zijn tekst met dezelfde bezwerende stem waarmee hij zes jaar geleden verkondigde dat `God is a deejay', de hit waarmee Faithless definitief doordrong tot het grote poppubliek.

Als voorbode van het vierde Faithless-album No Roots is `Mass destruction' een atypisch nummer, met een zenuwachtig tempo en snerpende rockgitaren. In de grimmig zwart-witte videoclip zien we hoe Maxi Jazz zijn woorden tot een blinde muur richt, terwijl multi-instrumentaliste Sister Bliss bas èn drums speelt, instrumenten die tot nu toe mondjesmaat voorkwamen in het elektronisch universum van Faithless. ,,In werkelijkheid beheers ik die instrumenten nauwelijks'', zegt de klassiek geschoolde Sister Bliss, die in de studio vooral op toetsen excelleert en er een bloeiende nevencarrière als deejay op na houdt. ,,We hebben dit keer bewust ingangen gezocht richting rock en soul. Soms word ik ziek van synthesizers en pak ik een gitaar die ik eigenlijk alleen maar heel gebrekkig kan bespelen. Niets was makkelijker geweest dan opnieuw een kathedraal van een houseplaat op te trekken, want dat is onze specialiteit. Maar we zochten een aardser geluid, in overeenstemming met de kritische boodschap die we willen uitdragen.''

Ik tref Sister Bliss in haar riante woning in een Londense buitenwijk, die gezien de schaarse meubilering vooral als pied à terre dienst lijkt te doen. Op de oprijlaan staat een gedeukte Ferrari. Maxi Jazz laat per mobiele telefoon weten dat hij niet aan interviews kan beginnen voordat hij een veilige parkeerplaats heeft gevonden voor zijn nóg duurdere sportwagen.

Hoe zijn die dingen te rijmen, vraag ik Sister Bliss; bittere maatschappijkritiek en het luxebestaan van een popmiljonair? ,,Succes heeft ons niet veranderd in de zin dat we onze idealen zijn verloren. Bezorgdheid om de stand van zaken in de wereld is altijd een factor in onze teksten geweest. Als deejay word ik omringd door het hedonisme van de dance-cultuur; mensen met muziek als uitlaatklep voor hun dagelijkse ellende. Dat sluit niet uit dat wij proberen om dansmuziek met inhoud te maken. Maxi heeft soms de neiging om zich te hullen in zweverigheid. We hebben er bij hem dan ook op gehamerd reële onderwerpen aan de orde te stellen. Want de wereldproblematiek van nu weegt te zwaar om er blind voor te zijn. Doe iets, willen we uitdrukken met `Mass destruction'; want als je stil blijft zitten verandert er niets.''

Vast patroon

De werkwijze van Faithless verloopt volgens een vast patroon. Om te beginnen sluit Sister Bliss zich op in een kamer vol muziekinstrumenten waar ze de vrije loop geeft aan spontane invallen en melodische vondsten. Die worden opgenomen, en uit de vele tientallen ideeën voor songs destilleert producer Rollo Armstrong het raamwerk voor een album. Dan komt Maxi Jazz in actie. Volgens de methode van associatieve improvisatie ontstaan teksten die veelal zijn boeddistische levensvisie weerspiegelen. Nieuw in het Faithless-kamp is de inbreng van de blanke reggaezanger LSK uit Leeds, die onder meer het indrukwekkende, Marvin Gaye-achtige `I want more' aan No Roots bijdroeg. Vast onderdeel van elke Faithless-cd is een vocale gastrol van Rollo's zus Dido Armstrong. Zij houdt er onder de productionele hoede van haar broer inmiddels een solocarrière op na die het succes van Faithless overstijgt.

In haar drukke bestaan past Sister Bliss de Faithless-activititen in tussen deejayklussen over de hele wereld. ,,Elk nieuw Faithless-album wordt immens beïnvloed door het feit dat ik als deejay platen beoordeel op hun dansbaarheid'', zegt ze. ,,Ik luister intensief naar alle muziek die me voorhanden komt. No Roots is in feite een lappendeken van ideeën die we heen en weer gepingpongd hebben, net zo lag tot er een coherent geheel ontstond. Een bijzondere beperking die we onszelf opgelegd hebben, is dat alle nummers in de toonsoorten C-majeur en C-mineur zijn gespeeld.

,,Rollo wilde altijd al eens een album maken dat de structuur heeft van een symfonie, met een ouverture en melodische motieven die telkens terugkeren. Door de beperking van één enkele toonsoort was het makkelijker om een samenhangend werkstuk te maken in plaats van de eclectische mengelmoes waarom we tot nu toe bekend stonden. Het was of je een kunstenaar al zijn gereedschap afnam en hem alleen een rood en een zwart potlood gaf, waarmee hij zijn hele spectrum van inspiraties en emoties moest inkleuren.''

Omdat Maxi Jazz geen parkeerplaats heeft kunnen vinden die hij vanaf de interviewlocatie in de gaten kan houden, zoek ik hem op in de oefenruimte waar Faithless repeteert voor de komende wereldtournee. In de enorme ruimte is een podiumopstelling van Lowlands- of Glastonburyformaat nagebouwd. Voor de deur blinkt Maxi's zeegroene Mascot GT met vetlederen bekleding, een autootje dat volgens de catalogus al gauw zo'n 100.000 pond doet.

Binnen wacht de eigenaar, gekleed in een rood racewagenjack met Grand Prix-emblemen. Over zijn succes kan hij alleen maar nederig zijn, zegt Maxi Jazz. ,,Ik herinner me de eerste keer dat ik naar een popconcert ging, als klein jongetje bij Bob Marley & The Wailers in The Lyceum. Het concert waar het beroemde live-album met `No woman no cry' werd opgenomen. Toen het begon, ging er een golf van energie door de zaal. Iedereen liet zich meevoeren. Op dat moment wist ik dat ik zoiets ook wilde bereiken, en dat ik de opdracht had om de zielen van de mensen te verheffen. Dat ik daar ook nog eens rijk mee ben geworden, is een gelukkige bijkomstigheid.''

In eerste instantie, bij het debuutalbum Reverence uit 1996, had Maxi Jazz het succes niet voorzien. ,,We dachten dat we een uiterst excentrieke, ontoegankelijke houseplaat hadden gemaakt waarmee we hooguit een paar honderd fanatici op de been zouden krijgen. Dat is anders gelopen, maar we maken nog steeds muziek met de instelling dat we desnoods al onze schepen achter ons willen verbranden, als het maar iets toevoegt aan de platen die we eerder hebben gemaakt. Muziek moet me blijven verbazen.''

In wezen is Maxi Jazz nog altijd dat jochie bij Bob Marley dat droomde van een glorieuze toekomst. ,,Nu ik zelf een onderdeel ben geworden van de popcultuuur, zodanig dat `God is a deejay' door andere artiesten in popsongs wordt geciteerd, zie ik daar meer dan ooit het betrekkelijke van in. Pop is volstrekt onbelangrijk vergeleken bij je familie, je roots, de wereld waarin je leeft. Zonder wortels heeft een boom geen kans om te overleven, vandaar de titel No Roots. Mijn persoonlijkheid is gevormd door de vooroordelen en het racisme, die ik in mijn jeugd hier in Engeland ben tegengekomen. Maar mijn temperament is nog net zo Jamaicaans als dat van mijn moeder. Ik heb het in me om als een razende tekeer te gaan tegen het onrecht in de wereld. Dankzij de muziek heb ik een manier gevonden om mijn woede te kanaliseren, er een dichterlijke draai aan te geven. Muziek die niet bijdraagt aan een betere wereld, heeft voor mij geen enkele waarde.''

Faithless geeft vanavond (21 mei) een besloten concert in de Melkweg, Amsterdam. De cd `No Roots' verschijnt op 14 juni bij BMG. Op 20 augustus staat de groep op het Lowlandsfestival in de Flevopolder.

en pak ik een gitaar'

`Ik geef een dichterlijke draai aan mijn woede'