Vijfde keer Verantwoordingsdag

Vandaag viert Verantwoordingsdag zijn eerste lustrum. Wat in 1997 begon met een motie van Kamerlid Jan van Walsem (D66) is sinds 2000 een terugkerend ritueel. Verantwoordingsdag, iedere derde woensdag in mei, moet uiteindelijk verworden tot een volwaardige tegenhanger van prinsjesdag, de derde dinsdag in september.

Op Verantwoordingsdag biedt de minister van Financiën het Financieel Jaarverslag van het Rijk en de departementale jaarverslagen aan de Tweede Kamer aan. Het jaarverslag geeft weer wat er in het afgelopen jaar gerealiseerd ten opzichte van de anderhalf jaar daarvoor ingediende plannen. Tegelijkertijd presenteert de Algemene Rekenkamer het commentaar op de jaarverslagen. De Rekenkamer heeft de grondwettelijke taak de begroting goed te keuren, zodat de Kamer in `slotwetten' decharge kan verlenen om daarmee het begrotingsjaar definitief af te sluiten.

De manier waarop begrotingen opgesteld worden is als gevolg van verantwoordingsdag veranderd. Dit proces heet Van Beleidsbegroting Tot Beleidsverantwoording (VBTB). Om goed te kunnen toetsen wat er in een jaar is gebeurd, moeten ook de plannen die aan een begrotingsjaar ten grondslag liggen op een bepaalde, eenduidige manier geformuleerd zijn. De relatie tussen beleid, prestaties en geld staat dan ook sinds 2001 in zowel de begroting als het jaarverslag centraal.

In de begrotingen geven de bewindslieden antwoord op drie vragen: wat willen we bereiken, wat gaan we daarvoor doen en wat gaat dat kosten? In de jaarverslagen leggen zij daarover verantwoording af aan de hand van wederom drie vragen: hebben we bereikt wat we voor ogen hadden, hebben we gedaan wat we daarvoor zouden doen en heeft het gekost wat we dachten dat het zou kosten?

Een voorbeeld uit de vandaag verantwoordde begroting over 2003. Het kabinet had zich in september 2002 ten doel gesteld om de criminaliteit en de overlast in de publieke ruimte in 2003 landelijk te verminderen. Uit het jaarverslag over het afgelopen begrotingsjaar blijkt dat er dankzij onder mee extra politieinzet en het overdragen van meer zaken aan het openbaar ministerie een daling van ongeveer 5 procent is gerealiseerd bij de veel voorkomende criminaliteit.

Na Verantwoordingsdag is het de beurt aan de Tweede Kamer. Die kan met de jaarverslagen en de rapporten de ministers aan de tand voelen over het al dan niet slagen van het beleid. Dat gebeurt in juni.