Soundtrack van een Almeerse woonwijk

Alsof regisseur P.T. Anderson er is neergestreken voor een polderversie van Magnolia. In slowmotion glijdt de camera langs betonmolens, net opgeleverde rijtjeshuizen, prille gemeenteboompjes. Zwevend boven dit suburbane decor bezingt Vanessa Hudig à la Aimee Mann de levens achter de gevels. Het mozaïek van alledaagsheden krijgt een gezicht in een serie stills. Een echtpaar in bed – zij wakker, hij nog ver weg – wordt begeleid door de tekst `6 o'clock/ she wakes up/ drawn away from/ a distant dream'. Bij de ontbijttafel met omgevallen beker melk: `He notices her staring/ at spilled milk on the floor/ running of white rivers'. En na ieder couplet volgt die bezwerend-bevrijdende punchline: `Any minute now, something will happen.'

De soundtrack voor de Almeerse woonwijk Tussen de Vaarten dartelt door de foyer van Museum De Paviljoens. Maar belangrijker nog: hij wordt veelvuldig afgedraaid in de wijk zelf, op de stereo-installaties van de buurtbewoners. Die kregen het cd'tje tijdens een speciale bustour over de filmset, hun eigen wijk, die ze plots met heel andere ogen bekeken. Juist door die `het museum komt naar je toe'-benadering werkt Situaties, de tentoonstelling waar het project van Hudig en haar collega Yeb Wiersma deel van uitmaakt.

De Paviljoens slaagt daar waar de meeste musea blijven steken in mission statements: het bereiken van notoire museummijders. Het museumaanbod sluit direct aan bij hun leefomgeving. Sterker nog: die leefomgeving is voedingsbodem, expositieruimte en klankbord tegelijkertijd. De vraag of dit kunst is, is eigenlijk irrelevant. Als Situaties iets moet zijn dan wellicht zelfonderzoek. Een spiegel voor de stad. En De Paviljoens plaatst zichzelf nadrukkelijk in die stad. Artist-in-residence Saskia Janssen, die in de Staatsliedenwijk filmpjes maakt met buurtbewoners, nodigde haar acteurs uit om in het museum te repeteren. Hiphoppers, buikdanseressen en slangenbezweerders die voorheen met een grote boog om de kunsttempel heenliepen, ondervonden dat de drempel minder hoog is dan gedacht.

Het gevaar met dit soort projecten is dat het museum een soort buurtclubhuis wordt waar sociaal achtergestelden macrameeën voor een beter bestaan. Maar Situaties omzeilt die valkuil. De sterke artistieke inbreng maakt de tentoonstelling ook interessant voor buitenstaanders. Dat geldt zeker voor Janssens open filmlaboratorium. Door 8mm-celluloid te gebruiken in plaats van video krijgen de toneelstukjes de waarde van instant historisch document. Dat wordt nog eens versterkt door de teksten die ze onder de beelden heeft gezet van waarzeggers die de toekomst van de wijk voorspellen. ,,De Churchillweg is nu een gevaarlijke straat maar zal in de toekomst veiliger zijn. Het wordt een soort Las Vegas van Almere.''

Joke Robaard kiest voor een drogere, bijna wetenschappelijke aanpak. Zij ontrafelde de sociale wereld van zeven scholieren en bracht die onder in een diagram vol pijlen en namen. Persoonlijker zijn de levensgrote fotoportretten van Annaleen Louwes. Zij vroeg stadsbewoners te denken aan een bijzonder moment in hun leven. Clown Fred blikt wazig naar een onbestemd punt op de grond. Heilsoldaat Duvekot kijkt bedrukt. En dhr. Vlierhuis is met zijn uitgestreken gelaat op en top doodgraver, tot in zijn diepste gevoelens.

Wie Louwes' foto's ziet denkt onwillekeurig terug naar het stukje Almere waar hij net doorheen is gereden of gelopen om bij het museum te komen. Waar hebben zich die momenten afgespeeld waar Fred, Duvekot en Vlierhuis aan denken? Waar kleven die stukjes microgeschiedenis aan het nieuwbouwbeton? Je krijgt de behoefte De Paviljoens uit te lopen en in de auto te stappen voor een rondritje. Liefst met in de cd-speler het liedje van Hudig en Wiersma: `Any minute now, something will happen.'

Tentoonstelling: Situaties. T/m 4 juli in Museum De Paviljoens, Odeonstraat 3, Almere. Wo t/m zo 12-17u, do en vr 12-21u. Inl: www.depaviljoens.nl