Seks en kanker in Japan

Ter gelegenheid van het Shinya Tsukamoto-retrospectief in Amsterdam en Eindhoven brengt distributeur De Filmfreak zijn nieuwste film uit, A Snake of June (2002). De Japanse cultregisseur maakte naam met Tetsuo: The Iron Man (1989) en Tetsuo 2: The Body Hammer (1991), films waarin hij sciencefiction mengde met horror en donkere erotische fantasieën. Tsukamoto is gefascineerd door lichamelijke mutaties. Critici uit Tokio noemen hem dan ook het Japanse antwoord op Sam Raimi, David Cronenberg en David Lynch.

In A Snake of June kun je een aantal van zijn preoccupaties in afgezwakte en getransformeerde vorm terugvinden. Waar in de Tetsuo-films de verandering van mens naar cyborg centraal stond, daar draait A Snake of June om de mutatie van gezonde naar kankercellen. Zowel Rinko als de door Tsukamoto zelf gespeelde fotograaf hebben kanker. Rinko is ongelukkig getrouwd met de oudere Shigehiko, die lijdt aan smetvrees: dwangneurotisch schrobt hij elke dag de keuken en badkamer. De fotograaf woont tegenover het echtpaar en maakt stiekem foto's van Rinko, die zich als ze alleen thuis is uitleeft in erotische fantasieën. Zo draagt ze binnenshuis graag een zeer kort rokje, zonder dat haar man dit weet. Met de foto's als chantagemiddel dwingt de fotograaf Rinko zich ook in het openbaar zo bloot te geven. Na wat tegenstribbelen heeft het een bevrijdend resultaat. Later probeert hij Rinko, die borstkanker heeft, ook haar borst te laten afzetten, wat zij niet wil uit angst dat haar man haar niet aantrekkelijk meer zal vinden. Maar misschien kickt die juist wel op lichamelijke gebreken.

Tsukamoto probeert controversiële cinema te maken, maar slaagt daar in A Snake in June maar gedeeltelijk in. Het recht op een eigen, eventueel afwijkende seksualiteit is een niet meer zo heel schokkend thema. Door zijn film monochroom blauw te maken en hetzelfde verhaal beurtelings te vertellen vanuit het standpunt van de vrouw, de man en de fotograaf, probeert Tsukamoto zijn Freudiaanse mix van seks, dood en macht een nieuwe vorm te geven. Het prikkelt zo lang het duurt, maar beklijven doet het nauwelijks.

A Snake of June. Regie: Shinya Tsukamoto. Met: Asuka Kusosawa, Yuji Kotari. In: Melkweg Cinema, Amsterdam; Plaza Futura, Eindhoven.