`Neutron Jack' op tournee

Het gaat om winnen. En om niets anders, vindt voormalig topondernemer Jack Welch. Nederlandse bestuurders hoorden hem met plezier aan. In eigen land horen zij vooral `gezeur' over topsalarissen.

Ieder jaar 10 procent van je werknemers ontslaan. Die moet je eerlijk vertellen dat zij binnen de onderneming het slechtst presteren. 20 procent van de werknemers behoren tot de beste, daarna volgt 70 procent die de kans moet hebben om bij de beste te gaan behoren. Dat is in het kort de 20-70-10 regel van Jack Welch.

,,Niet eerlijk zijn in je beoordelingen is false kindness en daar heeft niemand wat aan. Zo kun je geen winning teams maken. En winnen, daar gaat het uiteindelijk om'', zo stelde Jack Welch gisteren in Rotterdam tijdens een seminar.

Het winnen geldt niet alleen voor hem maar ook voor de 19.000 mensen die onder Jack Welch voor het Amerikaanse conglomeraat General Electric (GE) werkten en miljonair zijn geworden. Zij hoorden bij de beste 20 procent en kregen opties. De bewonderde Welch werd door het Amerikaanse zakenblad Fortune uitgeroepen tot manager van de eeuw. In de twintig jaar dat hij de hoogste man was groeide de marktwaarde van GE van 13 miljard tot 500 miljard dollar. Wie belegde in GE bij het aantreden van Welch in 1981 zag zijn vermogen in die periode met een factor 53 toenemen.

Er waren niet alleen winnaars. In vijf jaar tijd verdween een op de vier medewerkers van de loonlijst. Dat leverde hem de bijnaam `Neutron Jack' op. Dat Welch aan het einde van zijn loopbaan driehonderd keer zoveel verdiende als de laagstbetaalde GE-werknemer vindt hij niet onrechtvaardig. ,,Zo werkt het in een vrije markt.''

Zo gaat het misschien in Amerika maar in Nederland heerst nog het poldermodel met alle gevolgen van dien. Toen Ad Scheepbouwer, een van de andere deelnemers aan het seminar, bij zijn aantreden bij KPN 5.000 mensen moest ontslaan ging dat niet volgens de 20-70-10 regel van Welch. Onmogelijk. ,,In Nederland ben je gebonden aan allerlei ontslagregels en afspraken zoals in de CAO zijn gemaakt.''

Als die Nederlandse regels er niet waren zou vertrekkende ING'er Ewald Kist het een goede manier vinden om een onderneming op deze manier op te schudden, ,,maar dat hoeft niet ieder jaar''. Karel Noordzij van het pensioenfonds PGGM treedt soms ook hard op. Ondanks de ontslagregels in Nederland wijst hij soms toch iemand de deur ,,waarbij je weet dat je in een rechtszaak niet sterk staat. Die zaak verlies je dan, maar je geeft intussen wel een duidelijk signaal af aan je bedrijf.''

Er werd heel wat gezucht gisteren. Nederlandse topmannen voelen zich op achterstand staan, bijvoorbeeld ten opzichte van Amerika. Eigenlijk moet er een Deltaplan komen om de Nederlandse concurrentiepositie te redden, maar elke vorm van urgentie ontbreekt in Den Haag. ,,Er is een gebrek aan politiek leiderschap, het gaat allemaal te traag'', vindt Gerlach Cerfontaine van Schiphol die eerder een ministerschap aan zich voorbij liet gaan. Hij noemt het Japanse bedrijf Nippon Air, dat zich graag wil vestigen bij Schiphol. Daarvoor is de aanleg van een extra afrit van de N201 nodig. ,,Daar zijn we nu al twee jaar mee bezig en het lijkt erop dat het strandt bij de gemeenteraad van de Haarlemmermeer.''

In plaats van zich zorgen te maken over de concurrentiepositie staat in de polder vooral het salaris van de Nederlandse topmannen centraal. ,,Ik vind het gezeur'', zegt Scheepbouwer over de salarisdiscussie. ,,Er is niet één krant in Nederland, ook NRC en het Financieele Dagblad niet, die die discussie genuanceerd voert en beide kanten belicht. Vier vijfde van wat ik verdien is variabel. Daar is weinig begrip voor, en dat vind ik vervelend.'' Noordzij begrijpt de selectieve verontwaardiging bij media en burgers niet. ,,Leg mij toch eens uit waarom er geen enkele reactie komt als Van Persie van Feijenoord voor miljoenen wordt verkocht.'' Scheepbouwer waarschuwt voor het gezeur over salarissen. ,,Het barst daarom nu al van de jonge Nederlandse talenten in het buitenland en het afgelopen jaar hebben zich geen buitenlandse bedrijven in Nederland gevestigd.'' Terwijl die wel nodig zijn om de Nederlandse multinationals hier houden, stelt Kist. ,,Die salariëring mag dan misschien niet van de media, maar het bedrijfsleven gaat er gewoon mee door''.