Mooi portret Annemarie Grewel

Om een aantal zaken deed de in 1998 overleden ras-Amsterdamse Annemarie Grewel van zich spreken: haar brillenglazen (dik), haar tong (scherp), haar capaciteiten (beste voorzitter van Nederland, prima bestuurder) en haar omgang met de ziekte die haar uiteindelijk zou slopen – geen verhullend taalgebruik maar: ,,Ik heb kanker.'' Dit en nog veel meer komt aan de orde in een op basis van archiefmateriaal samengesteld postuum portret van Annemarie Grewel (Amsterdam, 1935) dat de RVU vanavond uitzendt.

Voor wie haar hebben meegemaakt is dit zelfportret een feest der herkenning. Haar – zoals ze dat zelf noemde – `driedubbele handicap', joods, lesbisch en feministisch, stond een veelzijdige maatschappelijke carrière niet in de weg. Overijverig was ze weliswaar niet, mede daarom ging ze geen medicijnen studeren (,,die colleges begonnen om 8 uur'') maar pedagogiek (,,die colleges begonnen om half tien, dat gaf meer vrijheid'').

Op latere leeftijd schuwde ze macht niet: ,,In gepaste en ongepaste mate is het lekker. Je moet alleen geen foute dingen doen.'' Ze vervulde bestuursfuncties (onder meer bij de NOS en de Universiteit van Amsterdam) en werd in de tweede helft van de jaren zeventig een veelgevraagd voorzitter – niet in de laatste plaats door de live-uitzending van VPRO's Grand Gala van de Emancipatie die dankzij haar strakke leidershand niet ontspoorde. Het is jammer dat beelden van deze uitzending in dit portret ontbreken – tranen hebben we ons gelachen, op de tribune van Frascati aan de Nes in Amsterdam. Daar lieten boze mannen luidruchtig van zich horen, wat `tuinbroekfeministes' natuurlijk niet over hun kant konden laten gaan.

Ook tijdens PvdA-congressen die zij voorzat werd gelachen – tijdens het stemmen menigmaal als de boer met kiespijn, want Grewel schroomde niet de partijgangers op hun tegenstrijdige stemgedrag aan te spreken. Als lid van de PvdA-fractie in de Amsterdamse gemeenteraad bond ze vóór alles de strijd aan met het centrum-rechtse geluid dat in `haar' stad steeds sterker klonk. Voor haar, overlevende van de Tweede Wereldoorlog, was dit geluid, en de politieke vertaling ervan, een gruwel.

Maud Keus heeft een mooi postuum portret van Annemarie Grewel samengesteld. Het vraagt wel om een vervolg. Een portret waarin ook mensen die haar van dichtbij hebben meegemaakt aan het woord komen. Een soort Grand Gala van net zulke gekke, bijzondere Amsterdammers als Annemarie was.

De donderdag-documentaire: `Ik stá altijd.' Ned 3. 22.47-23.45u.

    • Anna Visser