Een bank in liquidatie

Boeven beleggen ook. Al is de transactie nog zo mis, de opbrengst is gewis. Ook de criminele wereld kan niet zonder dienstverleners, zoals advocaten, accountants, notarissen, geldbeheerders.

Moet de Amsterdamse onderwereld op zoek naar een nieuwe bankier? Aan de vermoorde vastgoedhandelaar W. Endstra, die ontkende dat hij betrokken was bij witwassen van criminele gelden, kleeft de typering door een voormalig cliënt uit het criminele circuit. Endstra als de bank van de onderwereld. Al kon justitie geen strafzaak rondkrijgen.

De moord wijkt af van het gangbare patroon in de Amsterdamse gangsteroorlog. Endstra handelde in stenen, niet in drugs of wapens. Hij was een financiële intermediair, een vermogensbeheerder, `stroman' voor het Zwitserlevengevoel.

Endstra's expertise, beleggingen in vastgoed, is traditioneel overal populair. Criminelen zijn net gewone mensen, die hun geld in een woonhuis steken.

Vastgoed is een stabiele investering, heel wat zekerder dan de rare sprongen van de aandelenmarkt. `Vastgoed in het groot', zoals huizenblokken en winkelcentra, is bovendien zo'n immense markt dat de kolossale geldstromen uit bijvoorbeeld de drugshandel gemakkelijk belegd kunnen worden. Het is een markt zonder officiële koersen en zonder beurswaakhonden als AFM. Het wereldje is berucht om carrouseltransacties, waarbij een pand door de handen van meerdere kopers gaat en de prijs rap vermenigvuldigt.

De angst dat criminele winsten in de bovenwereld worden belegd, en zo aan invloed winnen in de zakenwereld en het publieke domein, heeft in de loop van de jaren tachtig een nieuwe tak van sport opgeleverd: financiële opsporing. Volg het geld terug en je vindt de boef, is het devies. Zo moet een groot aantal beroepsgroepen, van bankiers tot makelaars, in het kader van de wet MOT verdachte contante transacties melden.

De wetgever en justitie vrezen dat herkenbare beleggingen in de bovenwereld, zoals vastgoed, onderwereldfiguren respectabel maken. Zo werden een inwoner van Blaricum en een aan hem gelieerde Panamese vennootschap onlangs door de Hoge Raad veroordeeld tot terugbetaling van 20 miljoen euro criminele winst aan de fiscus.

Deze `Pluk ze' tactiek van justitie, die zou oud is als de veroordeling van Al Capone op een fiscaal delict, lijkt nu samen te komen met de aanslag op Endstra. De moord verlamt zeker een deel van het criminele financiële geldcircuit. Justitie beschikt nu over Endstra's administratie. Pak ze waar zij het meest kwetsbaar zijn. In hun portemonnee.