Beste Woody Allen in tien jaar

Op het moment dat Woody Allen al min of meer is afgeschreven, na flink wat niet zo geslaagde films als Small Time Crooks, The Curse of the Jade Scorpion en Hollywood Ending komt hij met Anything Else, zijn beste in een decennium.

Deze constatering zal her en der leidden tot het optrekken van de wenkbrauwen, want Anything Else is een soort gemakzuchtige remake van zijn grootste succes Annie Hall, gekruist met Broadway Danny Rose. Maar erg is dat niet. Integendeel.

Anything Else kopieert de plot van Annie Hall, over de ups en downs van een liefdespaar. In 1977 werd dat gespeeld door Woody Allen en Diane Keaton. In een poging de jongerenmarkt aan te spreken wordt het paar nu neergezet door Jason Biggs en Christina Ricci. Dat kun je ongeïnspireerd noemen, maar het zorgt wel voor een verjongingskuur bij Allen zelf. De film bevat meer geslaagde grappen dan de vorige drie films samen. De even talrijke flauwe grappen moeten we daarbij maar voor lief nemen. Biggs, bekend uit de American Pie-reeks, speelt Jerry Falk, een soort Woody Allen. Hij heeft dezelfde nerveuze tics en bezoekt op jonge leeftijd al de psychiater. En hij is grappenschrijver, net als Allen aan het begin van zijn carrière. Jerry wordt verliefd op Amanda (Christina Ricci), een narcistische actrice met anorexia. Allen zelf speelt David Dobel, de mentor van Jerry.

Je blindstaren op de overeenkomsten en verschillen met Annie Hall levert niet zoveel op. De plotstructuur mag dan hetzelfde zijn, de invulling verschilt nogal. Anything Else is vooral een sombere film. De joodse komiek Dobel is een vrij onaangenaam, manipulatief figuur die constant waarschuwt voor toenemend antisemitisme. Om te voorkomen dat hij slachtoffer van racisme wordt, beschikt hij over een uitgebreid wapenarsenaal. Hij overtuigt ook pacifist Jerry om een wapen te kopen.

Het lieflijke New York uit Annie Hall en Manhattan heeft in Anything Else plaatsgemaakt voor een agressieve stad, waarin woede constant onder de oppervlakte broeit. Deze invulling van Allens geliefde stad is ongetwijfeld een door 9/11 beïnvloedde reflectie op de metropool. De enige plek die nog idyllisch oogt, is Central Park. Daar filmt Allen veel van zijn scènes met zichzelf en Biggs. De kalme rijders die regisseur Allen daar van Jerry en Dober maakt, rustig wandelend door het park, maken van het park een veilig oord, een tijdelijke rustplaats tussen de gekte van de stad.

Allen de regisseur maakt in Anything Else nog meer indruk dan Allen de wat luie scenarist. De film imponeert door niet te willen imponeren. Alle shots zijn gefilmd in rustige totalen, waarin pas gesneden wordt als de emoties binnen de scène veranderd zijn. De composities en het licht van cameraman Darius Khondji zijn uiterst geraffineerd. En zoals altijd bij Allen is de muziekkeuze zowel nostalgisch als symbolisch. De ontwikkeling van de relatie tussen Amanda en Jerry is af te lezen aan de liedjes, vooral vertolkt door Billie Holiday: Easy to Love, The Way You Look Tonight, I Can't Believe That You're in Love with Me en There Will Never Be Another You.

Woody Allen slaat misschien geen nieuwe richting in, maar Anything Else bestendigt op aangename wijze zijn vertrouwde thema's en doet hoopvol vermoeden dat Allen op zijn oude dag nog eens een echt meesterwerk zou kunnen afleveren.

Anything Else. Regie: Woody Allen. Met: Jason Biggs, Christina Ricci, Woody Allen, Danny DeVito. In: 4 bioscopen.