Overleven als leraar

Iedereen wil meer veiligheid op scholen. Defensiespecialist Jane's wijst leraren de weg met een handleiding. `Wees alert op zwarte poëzie.'

Een op de drie leraren in de vier grote steden heeft te maken met agressie, bleek twee weken geleden uit Nijmeegs onderzoek. Vorige week kwam de Algemene Onderwijsbond met een `schoolveiligheidsplan'. Gisteren adviseerde de Onderwijsraad over de aanpak van onhandelbare leerlingen. Morgen presenteert minister Van der Hoeven haar plannen voor meer veiligheid op school in de ministerraad. Plannen en adviezen buitelen over elkaar heen. De moord op het Terra College is van half januari, kennelijk is de incubatietijd van beleid vier maanden.

Zouden al die plannenmakers wel kennis hebben genomen van de nieuwste inzichten op dit gebied, verzameld in de pas verschenen Jane's Teachers' Safety Guide? Jane's? Dat is toch die club die weet hoeveel raketten er onder een Syrische straaljager hangen? Die mondiaal opererende, onafhankelijke en gezaghebbende organisatie die informatie verzamelt over wapens, legers, terroristen en dergelijke? Klopt, maar ze blijken ook verstand te hebben van scholen en de gevaren die daar dreigen. Het Jane's School Safety Handbook verscheen al in tweede druk, en nu is er ook de veiligheidsgids voor leraren.

Wellicht onbedoeld toont de voorzijde van het handzame boekje de bron van alle kwaad: een lerares die op het punt staat in een appel te bijten. Daaronder het toonbeeld van kwetsbare onschuld: kinderen die een klassieke Amerikaanse schoolbus betreden. De gids bestaat uit talloze lijstjes met instructies: hoe te handelen in crisissituaties. Tussen de lijstjes door staat statistische informatie die het gevaar van een bepaalde dreiging benadrukt. De vijf auteurs en twintig medewerkers maakten onder meer gebruik van FBI-rapporten.

Die schoolbus geeft meteen een belangrijk manco aan van de gids. Het gaat hier om Amerikaanse toestanden. Leraren uit Apeldoorn of Zaandam hebben waarschijnlijk weinig behoefte aan tips over wat te doen bij een aardbeving of een aanval met chemische wapens. Maar ook hier kan er natuurlijk best een keer een bom in een kluisje liggen. En let wel: ,,Not being in a recognized tornado zone is not a good enough reason not to have a basic response plan.'' Veiligheid voorop, ook in tornadovrije regio's.

Naast natuurgeweld is er veel aandacht voor menselijk geweld. Schietpartijen op Amerikaanse scholen staan centraal, maar de Nederlandse lezer denkt onvermijdelijk aan Murat D. Een apart hoofdstuk is gewijd aan de tekens die leraren kunnen wijzen op `potentieel gewelddadige leerlingen'. Let op gedragsproblemen: weinig vrienden, geobsedeerd door wapens, vaak geschorst, drugsmisbruik, heftige stemmingswisselingen, praten over zelfdoding. Wees alert in het geval van `dark writings', poëzie over de duistere zijde des levens. Doorbreek het isolement van `invisible kids', de slimme, ongemotiveerde, schijnbaar probleemloze kinderen die zowel slachtoffer als dader kunnen zijn.

De verzamelde kennis van 's werelds best geïnformeerde deskundigen bevestigt wat veel Nederlandse schooldirecteuren al wisten: veiligheid op school is geen kwestie van detectiepoortjes, maar van gezond verstand.

Teachers' Safety Guide. Uitgave van Jane's Information Group, 2004. Te bestellen via www.janes.com