Jongeren bij de hand genomen

Nieuwe trend: overal in Nederland worden woongroepen gesticht waar jongeren onder begeleiding zelfstandig leren wonen. Ze heten `foyers', en zijn een kruising tussen een studentenflat en internaat.

Geen fijne buurt, zegt Lisanne de Boer. En ze slaat haar hand in een wegwerpgebaar naar achteren. ,,Vaak politie in de straat, scooters racen over de stoep.'' Laatst zag ze mensen afval van het balkon naar beneden gooien. ,,Niet echt kindvriendelijk'', zegt ze, terwijl ze over de staartjes strijkt van haar dochtertje Aracelis.

Toch is ze blij dat ze hier woont, in de wijk Crabbenhof in Dordrecht. Haar huis is mooi opgeknapt en om de hoek is het kantoortje van de hulpverleners van jeugdzorg Trivium. Die kan ze altijd bellen als er geluidsoverlast is. Of als ze iets niet snapt in haar belastingformulier. En ze hebben ook een crèche voor Aracelis geregeld. Daardoor kan Lisanne drie dagen in de week naar het VMBO.

Lisanne de Boer (18) is een van de bewoners van een nieuw type woongroep voor jongeren, waarvan momenteel overal in Nederland varianten worden opgericht. De woongroepen heten `foyers' en zijn onderdeel van een nieuwe trend om jongeren onder begeleiding van hulpverleners te `leren' zelfstandig te wonen.

Het idee voor de foyers komt uit Frankrijk, waar al rond de vijftigduizend jongeren in woongroepen door het hele land wonen. Ook in Engeland bestaan ze al, daar zijn ongeveer 28.000 plaatsen. In Nederland dateren de foyers van de laatste twee jaar. Volgens de branchevereniging van woningcorporaties Aedes zijn er al projecten in Vlissingen, Den Haag, Dordrecht, Arnhem en Leiden. In Almere, Apeldoorn, Deventer, Hardenberg, Rotterdam en Groningen worden de mogelijkheden onderzocht. In sommige zitten 30 jongeren, in anderen meer dan 100. Sommigen zijn alleen voor Antillianen. Soms heten ze `Kamers met kansen', soms `werkhotel', maar ze hebben gemeenschappelijk dat ze een soort combinatie zijn van studentenflat en internaat.

De Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV), heeft 150.000 euro in de ontwikkeling van verschillende foyers in Nederland geïnvesteerd, zegt Arjan Spit, projectleider bij de SEV. Het ministerie van VROM kwam met ruim 1,3 miljoen, het ministerie van justitie met ruim een miljoen in het kader van integratiebeleid van Antilliaanse jongeren. Het idee is preventie: jongeren die onder begeleiding wonen, blijven wellicht langer op het rechte pad, is de gedachte.

Volgens Spit is de huidige samenleving voor heel veel jongeren veel te ingewikkeld geworden. ,,Ze krijgen met allerlei instanties te maken: sociale dienst, banken, verzekeringsmaatschappijen. Dat is moeilijk als je niemand om hulp kunt vragen.'' Spit ziet heel veel jongeren met schulden bij postorderbedrijven of door de mobiele telefoon.

De woongemeenschap in Dordrecht is de grootste foyer in Nederland met momenteel 110 bewoners. Uiteindelijk moeten het er 200 worden, er worden nog woningen verbouwd. De foyer is gevestigd in goedkope portiekwoningen van corporatie Woondrecht in de voormalige probleemwijk Crabbenhof. De foyer is opgezet door Woondrecht, in samenwerking met jeugdzorg Trivium.

Vroeger was er drugsoverlast in de wijk, nu zijn de gazonnetjes gemaaid en de straten schoon. Hoewel het in sommige portieken stinkt naar kattenpis, is er al veel verbeterd. Corporatie Woondrecht hoopt met de foyer meteen de buurt te revitaliseren. `s Nachts zijn er nachtportiers aanwezig.

Er woont van alles door elkaar. Antillianen, tienermoeders, studenten, Marokkaanse jongeren. ,,Een homogene groep, dat werkt niet'', zegt Rob Hagens, initiatiefnemer van de Dordtse foyer namens corporatie Woondrecht. ,,Je moet een mix hebben van verschillende jongeren. Anders gaat één groep de anderen domineren.'' ,,Je moet er sowieso mensen tussen hebben zitten die werken'', zegt Victor Dreissen van WoonbronMaasoevers die een foyer voorbereidt in Rotterdam. ,,Dat inspireert de anderen.'' Er wonen ook jongeren die uit jeugddetentie komen. ,,Veel mensen zijn daar huiverig voor. Wij denken dat dat onder begeleiding kan'', zegt Rob Hagens. ,,Het is in ieder geval beter dan dat ze, als ze uit de gevangenis komen, terugkeren in hun oude netwerk.''

De jongeren die de foyer in willen , moeten sollicitatiegesprekken voeren met hulpverleners en een onderzoek naar hun antecedenten toestaan. Sommigen moeten verplichte hulp accepteren. ,,Je mag geen praktiserend crimineel zijn, je moet tussen de 18 en 25 jaar zijn, en je moet een dagbesteding hebben: werk of school'', somt Rob Hagens van Woondrecht de eisen op. ,,Zware gevallen als Murat D. kunnen we niet plaatsen.'' Wie de voorwaarden overtreedt, moet weg.

Het Albeda college in Rotterdam overweegt mee te doen aan de foyer in Rotterdam. ,,Wij krijgen vaak jongeren die enorme problemen hebben thuis'', zegt een woordvoerder. ,,Dat geeft heel veel onrust op school. Bovendien: als je geen fijn huis hebt, heb je ook moeite met leren.'' De school hoopt dat door de foyer meer jongeren een diploma zullen halen. Daarop wordt de school ook afgerekend door het ministerie van onderwijs.

De SEV laat onderzoek doen naar de effecten van de foyers. ,,Het is zo helder als wat dat foyers positieve effecten hebben voor jongeren en voor de samenleving'', zegt Arjan Spit van de SEV. ,,Maar bespaart het het ministerie van Justitie geld voor de reclassering, of het ministerie van Sociale Zaken aan uitkeringen? Dat wordt uitgezocht.''

Tot die tijd hebben nog veel foyers het moeilijk. De buurt bijvoorbeeld, moet goed worden voorbereid, zegt Victor Dreissen van WoonbronMaasoevers. Mensen zijn bang voor jongeren bij elkaar, zeker als sommige van hen een probleemachtergrond hebben. ,,En dat terwijl we in een foyer juist precies weten wie er zit en ze in de gaten kunnen houden.'' Maar het grootste probleem is geld, zegt Spit. Rob Hagens van Woondrecht denkt dat dat komt omdat de meeste foyers ,,gewoon te klein zijn''. Volgens hem is een foyer pas rendabel als er meer dan 200 jongeren wonen. Want verder is er geld genoeg voor foyers, zegt Hagens. Geld voor reclassering, voor Antillianen, voor integratie. De jeugdhulpverleners in de foyer in Dordrecht werkten bijvoorbeeld al voor jeugdzorginstantie Trivium. Kost niets extra. ,,Een kwestie van slim coördineren.''

Maar zelfs áls er geld bij zou moeten, wat dan nog. ,,Het is onze plicht als woningcorporatie te investeren in jongeren'', zegt Hagens. ,,Voor ouderen vindt iedereen het heel normaal dat we investeren in intercoms bij de voordeur. Jongeren daarentegen mogen niks kosten. Die worden door de samenleving gezien als een probleem. Ze zijn echter onze toekomst. Als we níet in ze investeren, worden ze een probleem.''

Blijft de vraag waarom de door deze krant ondervraagde foyer-jongeren allemaal weg willen uit de foyer. ,,Dat is nou net de bedoeling'', zegt Hagens. We geven ze een opstapje. Uiteindelijk moeten ze het zelf kunnen.''

    • Japke-d. Bouma