`Debat gentech-voedsel vooral veel meningen'

De genetische revolutie biedt kansen voor arme landen, aldus de Wereldvoedselorganisatie FAO. ,,Maar tot nu toe profiteren ze nauwelijks'', zegt Louise Fresco.

In een gisteren gepubliceerd rapport stelt de Wereldvoedselorganisatie (FAO) dat de genetische revolutie grote kansen biedt voor de landbouw in ontwikkelingslanden. De VN-organisatie schaart zich daarmee achter de ontwikkeling van genetisch gemanipuleerd voedsel, een omstreden onderwerp dat al heeft geleid tot een handelsoorlog tussen Europa en Amerika. De Nederlandse Louise Fresco is als onderdirecteur-generaal landbouw van de FAO nauw betrokken geweest bij de samenstelling van het rapport.

Heeft de FAO de genetische manipulatie van gewassen en voedsel omarmd?

,,Dat moet ik nuanceren. We hebben alleen een rapport gepubliceerd dat een objectief overzicht geeft van de kennis tot nu toe over de effecten van biotechnologie op het milieu en op de gezondheid van de mens. En onze conclusie is: er is potentieel voor een bijdrage van biotechnologie aan het oplossen van voedselvraagstukken in de derdewereld. Tot nu toe profiteren arme boeren en consumenten nog nauwelijks van biotechnologie.''

Uw standpunt is controversieel. Veel landen in Europa en Afrika proberen genetisch gemodificeerde gewassen en voedsel buiten de deur te houden. In Italië heeft de regio Piemonte onlangs nog zulke gewassen laten vernietigen. Moeten de tegenstanders van biotechnologie na uw rapport hun standpunt herzien?

,,Ik weet niet op basis van welke criteria men in Piemonte tot die beslissing is gekomen. Dat men politieke keuzes maakt om tegemoet te komen aan zorgen van consumenten is te rechtvaardigen. Maar wij zeggen alleen: dit is de stand van zaken. Dit moet je weten over de risico's en hoe die risico's bepaald zijn. Ik hoop dat ons rapport het debat transparanter zal maken. Het is een debat dat erg beïnvloed is door meningen en weinig door feiten.''

Critici van genetische modificatie zijn met name bang voor de gezondheidseffecten van genetisch gemodificeerde producten op de langere termijn.

,,Na vrij veel jaren van consumptie en goed testen blijken er geen aanwijzingen te zijn dat genetisch gemodificeerde ingrediënten andere gezondheidseffecten hebben dan andere producten. Natuurlijk erkennen we dat de afwezigheid van problemen geen bewijs is van het tegendeel, namelijk dat genetisch gemanipuleerde producten veilig zijn. Maar er zijn internationaal hele duidelijke internationale afspraken en protocollen om de effecten te toetsen en te evalueren. En daar kan een consument zich redelijk aan spiegelen.''

En wat betreft de milieu-effecten. De vraag of normale planten kunnen veranderen als ze kruisen met genetisch gemodificeerde planten die een akker verderop staan?

,,Er zijn een heleboel milieu-effecten te bedenken. Waar u op doelt is de stroom van genetisch materiaal naar wilde planten of naar bacteriën, of het ontstaan van eventuele superonkruiden. Op dit moment is er geen bewijs dat zo'n kruising is ontstaan. Maar dat is wederom geen reden om daar kortzichtig over te zijn.

,,Op het gebied van deze milieu-effecten zijn we meer bezorgd dan wanneer het gaat om de gezondheidseffecten voor de mens. De milieukant is ingewikkelder dan de gezondheidskant. Je hebt niet met maar één soort te maken, de mens, maar met allerlei virussen, bacteriën, bodemflora en -fauna en wilde onkruiden.''

Al met al is er nog heel veel onduidelijk dus. Een grote volkswijsheid luidt: bij twijfel niet oversteken?

,,Nou, het is interessant dat die wijsheid zo nadrukkelijk wordt toegepast op de biotechnologie. Er zijn veel andere dingen in de samenleving die ook voortdurend worden veranderd, waarbij die veiligheidsvraag veel minder speelt. Een goed voorbeeld zijn draagbare telefoons. Je zou je ook vragen kunnen stellen over de gezondheidseffecten daarvan. Toch heeft die ontwikkeling niet dezelfde effecten op het publiek gehad.''

Hoe verklaart u dat?

,,Er is niet altijd transparant gecommuniceerd met het publiek. Daardoor is een soort waas om die biotechnologie gaan hangen die negatief heeft gewerkt. Ons rapport is een oproep om de discussie zuiver te houden en echt goed te kijken naar de wetenschappelijke bewijzen die er nu zijn.''

Wat vindt u van het verwijt dat de FAO het slachtoffer is geworden van de lobby van de biotechnologische industrie?

,,Dat lijkt me echt onzin. Ik ben zelf heel nauw bij dit rapport betrokken geweest en ik heb nooit iets gemerkt van enige beïnvloeding.''

Toch noemt Greenpeace, dat tegen genetische manipulatie is, uw rapport in eerste reactie een politiek statement voor biotechnologie. Greenpeace beklemtoont dat voor het oplossen van de hongerproblematiek de biotechnologie niet nodig is. Veel belangrijker is de beschikbaarheid van geld en land voor de kleine boeren en het opheffen van marktblokkades.

,,Je hoort van ons ook niet dat biotechnologie dè oplossing van het hongervraagstuk is. De vraag die we in ons rapport stellen is anders, namelijk: gegeven de sterke ontwikkeling van de biotechnologie, wat moet er gedaan worden om er voor te zorgen dat deze techniek ook nut heeft voor arme consumenten en arme boeren. We geven aan welk soort besluiten nu moeten worden genomen om de derdewereld straks ook mee te laten profiteren.''