Nieuwe zware tegenslagen Irak voor VS

De excessieve ondervragingstechniek in de Abu Ghraib-gevangenis in Irak, die heeft geleid tot gevallen van marteling, was het gevolg van een doelbewuste beslissing van minister van Defensie Donald Rumsfeld. Dat schrijft onderzoeksjournalist Seymour Hersh vandaag in het weekblad The New Yorker.

Het Amerikaanse ministerie van Defensie wijst de gedocumenteerde reconstructie van Hersh van de hand en noemt de erin uiteengezette beweringen ,,vergezocht, op samenzweringstheorieën gebaseerd en vol fouten en anonieme gissingen''. Pentagon-woordvoerder Lawrence Di Rita weerspreekt overigens maar één concreet punt uit het lange stuk in The New Yorker.

Hersh was de journalist die, tegelijk met het CBS-tv-programma 60 Minutes II, het Abu Ghraib-schandaal twee weken geleden aan het rollen bracht. In de jongste aflevering van zijn serie over het detentiesysteem voor gevangenen in Irak beschrijft hij hoe minister Rumsfeld al snel na de aanslagen van 11 september 2001 gefrustreerd raakte over de traagheid waarmee commando's en eenheden van de geheime dienst konden optreden tegen topfiguren van Al-Qaeda en de Talibaan.

Toen ontstond het plan ultrageheime speciale eenheden de bevoegdheid te geven snel en dodelijk op te treden tegen `high value targets', zonder eerst toestemming te hoeven vragen. Daaruit groeide volgens verschillende van Hersh' bronnen bij de inlichtingendiensten de praktijk ook hard op te treden tegen gevangenen in Irak in de hoop belangrijke informatie los te krijgen over massavernietigingswapens en de groeiende opstand tegen de Amerikaanse bezetting. Tot dan toe kregen de ondervragers vrijwel niets los van gedetineerden in Irak.

The New York Times meldt vandaag dat de ongeveer honderd belangrijke Iraakse gevangenen, die al maandenlang vastzitten onder `Spartaanse omstandigheden' in een apart kampement in de buurt van het internationale vliegveld van Bagdad, niet onder de verantwoordelijkheid vallen van de bevelhebber van de Amerikaanse troepen in Irak.

De krant meldt dat deze groep gevangen ex-Saddam-medewerkers, wier vernederingen vorige week bekend werden in een uitgelekt rapport van het Rode Kruis, vallen onder een netwerk van met name Amerikaanse inlichtingendiensten.

Volgens regeringsfunctionarissen ligt de verantwoordelijkheid hiervoor bij de Iraqi Survey Group, die op zoek is naar massavernietigingswapens in Irak en onder leiding staat van een generaal van de militaire inlichtingendienst.

Een tweede aanwijzing van planning van harde ondervragingsmethoden staat vandaag in Newsweek. Het weekblad publiceert een memo van Witte Huis-jurist Gonzalez aan president Bush in januari 2002: ,,Zoals u heeft gezegd is de oorlog tegen het terrorisme een nieuw soort oorlog. De aard van de oorlog brengt met zich mee dat er een hoge premie staat op [...] het snel krijgen van informatie van gevangen terroristen en hun sponsors om nieuwe wreedheden tegen Amerikaanse burgers te voorkomen.[...] In mijn ogen zijn de strikte beperkingen op het ondervragen van vijandige gevangenen in de Conventies van Genève door dit nieuwe paradigma achterhaald geraakt; sommige bepalingen zijn er enigszins irrelavant door geworden.''

Het Witte Huis zei gisteren in een reactie: ,,Het is de politiek van de VS zich te houden aan al onze wetten en verdragsverplichtingen.'' Minister van Buitenlandse Zaken Powell, die volgens Newsweek razend zou hebben gereageerd op Gonzalez' memo, zei gisteren het zich niet meer precies te herinneren. Hij noemde de verdragen van Genève maatgevend.

Deze week beginnen de eerste rechtszaken tegen verdachten van de praktijken in de Abu Ghraib-gevangenis. De Senaatscommissie voor Defensie gaat meer hoorzittingen houden en senatoren als Biden en Levin (Democraat) en McCain (Republikein) geven aan dat de jongste onthullingen suggereren dat de verantwoordelijkheid veel hoger moet worden gezocht.