De elektronische vrouw

,,Kijk naar de grote festivals voor elektronische muziek en tel de vrouwen in het programmaboekje. Ik denk dat je niet boven de één procent uitkomt. En de vrouwen die te horen zijn, behoren tot de top-10 die altijd wordt uitgenodigd: Kaffe Matthews, Ikue Mori, Kevin Blechdom. Ook het publiek is grotendeels man. De elektronische muziek is een redelijk gesloten mannenwereldje. Minstens net zo macho als bijvoorbeeld de jazz.''

Daniela Swarowsky zit al sinds de jaren tachtig in de elektronische muziek. Eerst alleen als `fanatiek luisteraar', maar al snel als programmeur en producent in New York, Wenen en Parijs. Toen ze vier jaar geleden als manager van V2's DEAF-festival naar Rotterdam kwam, viel haar meteen op dat ook hier de vrouwelijke inbreng in de elektronische muziek schrikbarend laag is. Samen met Mariëtte Groot van de organisatie Worm organiseert ze Xperiment>L: een maandelijkse serie concerten, discussies, filmvertoningen, workshops en demonstraties die de vrouwonvriendelijkheid van de elektronica-scene aan de kaak stelt. Zo hoopt het duo `de balans recht te trekken'.

Groot: ,,Niemand weet precies waarom vrouwen zo weinig aan bod komen in de elektronische muziek. Er is weinig onderzoek naar gedaan, omdat er nauwelijks vrouwelijke musicologen zijn. Maar dat vrouwen tegen onzichtbare barrières aanlopen is een feit. Stipendia gaan vooral naar mannen. Conservatoriumdocenten – allemaal mannen – trekken hun mannelijke studenten voor. Het is een jongensclub.''

Swarowsky: ,,En West-Europa loopt achter op de rest van de wereld. In bijvoorbeeld Canada en Japan zijn vrouwen veel prominenter aanwezig, zowel in de uitvoerende muziek als de academies. Hier krijgen meisjes met belangstelling voor elektronica al snel te horen: 'dat is niet jouw speelgoed'. Ze zijn bang versleten te worden voor 'nerds'. Anders dan in de videokunst zijn er amper vrouwelijke voorbeelden. De elektronische muziek mist het cyberfeminisme uit de visuele nieuwe media.''

Groot: ,,Wat ook meespeelt is dat de meeste apparatuur en software is gemaakt door mannen, voor mannen. Daarom hebben we Marije Baalman uitgenodigd. Zij treedt onder de naam Mobs op met zelf gebouwde apparatuur die is aangedreven door zonne-energie. Als sonoloog onderzoekt zij Wave Field Synthesis, een methode waarmee geluid ruimtelijker wordt gemaakt door een specifieke opstelling van luidsprekers.

,,Persoonlijk denken wij dat er niet zoiets is als een typisch mannelijk of vrouwelijk geluid. Maar je ziet wel dat vrouwelijke muzikanten spelen met bestaande vooroordelen. Emi Maeda bijvoorbeeld speelt harp; een klassiek vrouweninstrument. Maar zij bewerkt met behulp van elektronica het geluid tot heel heftige soundscapes, die dat zachte, elegante imago van de harp in een ander daglicht zetten.''

Swarowsky: ,,Vrouwelijke elektromuzikanten hebben een meer emotionele, fysieke benadering van de apparatuur. Bij veel concerten van laptop-muziek zie je iemand stil achter een computerscherm zitten en vraag je je af waarom je er eigenlijk kijkt. Veel vrouwelijke performers gaan veel verder dan 'plug in and play'. Kaffe Matthews bijvoorbeeld plaatst contactmicrofoons op en rond het podium en gebruikt het geluid uit de zaal om ter plekke een stuk te maken. Dat is wat de elektronica-scene te winnen heeft met een grotere vrouwelijke inbreng: een menselijke gezicht.''

Xperiment>L: 19/5 Armenius, Museumpark 3, Rotterdam; 20/5 Wohlfahrt, Wolphaertstraat 25, Rotterdam; 21/5 TU Delft, Lorentzweg 1, Delft. Inl: (06)18659947.