Zonnetjes schieten

In het artikel `Zonnetjes schieten' (W&O, 8 mei) staat commentaar op een passage uit Holms handboek betreffende twee aardbevingen, waarvan de gegevens echter niet juist zijn. De vermelde verwoestende aardbeving bij Lissabon (waarbij ook effecten in Amsterdam werden waargenomen) vond plaats op 1 november 1755. Met de genoemde beving die daarna in Amsterdam zou hebben plaatsgevonden in 1754 wordt waarschijnlijk de beving op 18 februari 1756 bij Düren (Duitsland, tussen Aken en Keulen) bedoeld. Deze beving was namelijk zo krachtig (geschatte magnitude 6.1 op de schaal van Richter) dat er effecten in geheel Nederland werden waargenomen, ook in Amsterdam. Deze beving was sterker dan de beving bij Roermond op 13 april 1992, die ook in het gehele land door de bevolking werd waargenomen.

In Amsterdam zijn wel vaker effecten van aardbevingen waargenomen, maar altijd van bevingen met het epicentrum op grote afstand. In plaatselijke archieven en kronieken vindt men soms beschrijvingen van effecten van aardbevingen, zonder de aanduiding van het epicentrum. Men is dan snel geneigd het epicentrum toe te kennen aan de desbetreffende plaats. Uit analyses van aanvullende gegevens kan men in veel gevallen vaststellen dat het epicentrum ergens anders heeft gelegen. Overigens is op geologische, seismo-tektonische en historische gronden de kans op een aardbeving in Amsterdam verwaarloosbaar klein. Een overzicht van aardbevingen in Nederland en van effecten van buitenlandse bevingen is te vinden in de KNMI-catalogus `Aardbevingen in Nederland', samengesteld door ondergetekende.