Wel de dieren, niet de mensen

Het kabinet trekt 400 miljoen euro uit voor extra rijstroken op snelwegen. Geld voor geluidsschermen tegen het toenemende lawaai is er niet. Wel voor een ecoduct.

,,Het went nooit'', zegt Michel van Osch. De inwoner van Naarden loopt op het gazon dat zijn villa, op enkele tientallen meters van de snelweg, omringt. Overal en altijd in zijn riante tuin is het verkeerslawaai van de rijksweg A1 te horen.

Van Osch is voorzitter van de Vereniging A1 Woongenot, opgericht om het woonplezier langs deze rijksweg te behouden en te verbeteren. Mensen uit Naarden, Bussum, Huizen, Blaricum en Laren hebben de laatste jaren een forse toename van verkeerslawaai te verduren gekregen. Ruim dertig jaar geleden werd de snelweg om Naarden heen gelegd. Op sommige delen van het traject zijn geluidsschermen geplaatst. Bij Naarden ontbreken ze.

Binnenkort neemt het verkeerslawaai nog verder toe. Volgend jaar zal de snelweg tussen Amsterdam en Oldenzaal ter hoogte van 't Gooi in beide richtingen van een extra rijstrook worden voorzien. Er komen geen geluidsschermen, fluisterasfalt of een snelheidsbeperking tot tachtig kilometer per uur. Dit alles in schril contrast, aldus Van Osch, tot maatregelen om het leefmilieu voor dieren te verbeteren. ,,Er wordt twintig miljoen euro uitgetrokken voor een ecoduct over de snelweg op een plaats waar al een dierentunnel ligt. Voor ons is geen geld.'' Ook de toename van de uitstoot van uitlaatgassen zit de bewoners dwars.

Komende week spreken de bewoners van het Gooi met minister Peijs (Verkeer en Waterstaat). Zij moet eind deze maand haar handtekening zetten onder het zogeheten ontwerp-wegaanpassingsbesluit A1 't Gooi. In een brief schreven de bewoners haar: ,,In feite moet geconstateerd worden dat een drukke doorgaande verkeersader zoals de A1 is, niet dwars door bewoond gebied dient te lopen en zolang dat helaas wel het geval is, moeten er adequate milieuvoorzieningen worden getroffen.''

Van Osch citeert staatssecretaris Pieter van Geel (Milieu). Die zei vorige maand op een congres over gezond verkeer: ,,Het verkeerslawaai is ook slecht voor de gezondheid. Een groot aantal mensen slaapt er slecht door, en lijdt aan een verhoogde bloeddruk. Hun woongenot lijdt sterk onder de overlast. [..] Het is ontoelaatbaar dat de maatschappelijke kosten van onze mobiliteit worden afgewenteld op de mensen die in de buurt van een snelweg wonen.''

De capaciteitsvergroting van de A1 maakt deel uit van de zogenoemde spoedwet. Het kabinet heeft vierhonderd miljoen euro uitgetrokken om komend jaar honderdvijftig kilometer asfalt te voorzien van extra rijstroken. ,,De extra rijbanen moeten de doorstroming van het verkeer in de drukke uren bevorderen'', aldus Rijkswaterstaat.

Vereniging Milieudefensie vindt dat bij de wegaanpassingen veel te weinig geld wordt uitgetrokken voor milieumaatregelen. Campagneleider Joris Wijnhoven: ,,De A1 is exemplarisch voor de wegverbredingen. De criteria om voor geluidswerende maatregelen in aanmerking te komen zijn zo gesteld dat men precies uitkomt met het beschikbare geld. Alleen als er zeer grote aantallen mensen langs een snelweg wonen, komt er een scherm.'' Michel van Osch: ,,Als hier een flatgebouw had gestaan, was er een geluidsscherm gekomen.''

Rijkswaterstaat heeft goede redenen om af te zien van geluidswerende maatregelen bij Naarden, vertelt projectleider Jan van Leeuwen. Akoestisch onderzoek heeft uitgewezen dat het verkeerslawaai in de komende tien jaar met ongeveer één decibel zal stijgen. Pas bij een toename van twee decibel is Rijkswaterstaat verplicht maatregelen te nemen. Dat het verkeerslawaai nu al veel hoger ligt dan het wettelijke maximum, kan reden zijn voor aanvullende maatregelen. Maar dan moeten er wel voldoende mensen zijn die van de maatregel profiteren en er moet een voldoende reductie aan geluid door bereikt worden. Dat is in Naarden niet het geval, meent Rijkswaterstaat.

De bewoners bestrijden dit. Zij hebben een contra-expertise laten uitvoeren door een ingenieursbureau dat ook geregeld voor Rijkswaterstaat werkt. Daaruit blijkt volgens de Vereniging A1 Woongenot dat er verkeerde cijfers over het bestaande lawaainiveau zijn gebruikt. De kostenberekeningen kloppen niet. De methode om het aantal woningen te berekenen is onjuist. En er is met veel te lage verkeersprognoses gewerkt, onder meer omdat er geen rekening zou zijn gehouden met extra verkeer uit de toekomstige woningbouw in Almere, Amersfoort en Eemnes. Dat bestrijdt Rijkswaterstaat weer. Projectleider Van Leeuwen: ,,De wegcapaciteit neemt met 50 procent toe. Meer verkeer dan de weg kan verwerken komt er niet. Bovendien zal de grotere capaciteit ertoe leiden dat er mensen langer in hun bed blijven liggen en niet meer al vanaf vijf uur voor de file uit willen rijden. De spits wordt smaller. Dat is gunstig voor omwonenden.''

Het gewest Gooi en Vechtstreek staat pal achter zijn gedupeerde inwoners. Na een bezoek aan de onheilsplek noteerde de nieuwe burgemeester, Peter Rehwinkel, voormalig Kamerlid voor de PvdA, op zijn website: ,,Zij aan zij, spraken we vanochtend af, zullen gemeente en bewoners verder optrekken. Daarbij is het van belang toon en argumenten te vinden die gesprekspartners kunnen overtuigen.''

Wethouder Frits van Dulm, tevens loco-burgemeester van Naarden: ,,Wij willen als samenwerkende gemeenten met de minister in gesprek. Haar doel is de doorstroming op de A1 bevorderen. Het niet plaatsen van een geluidsschermen zal leiden tot eindeloze juridische procedures. Door al dat geharrewar zal het doel van de minister worden vertraagd of niet worden gehaald. Het is dus voor alle partijen beter om deze relatief kleine investering te doen.''

De gemeente Maarssen, niet ver van Naarden, besloot deze week zelf ruim zeventien miljoen euro te steken in de bouw van een geluidsscherm langs de A2. Ook in deze gemeente is langdurig door omwonenden gestreden voor geluidswerende maatregelen die Rijkswaterstaat niet voor z'n rekening wilde nemen.

Zo'n besluit zit er in Naarden niet in. Een scherm van vijf meter hoog tussen Naarden en Bussum kost miljoenen euro's . Wethouder Van Dulm: ,,Wij hebben daar de middelen niet voor.''