Verkeerscontroles beter dan nieuwe wetten

Nederland heeft een naam hoog te houden in het verkeer. De overheid is erin geslaagd Nederlandse wegen tot de veiligste van Europa te maken. Net als haar voorgangers vindt minister Peijs van Verkeer en Waterstaat het belangrijk om het zo te houden en vandaar dat zelfs een kleine stijging van het jaarlijkse aantal verkeersdoden (van 1.066 tot 1.088) haar tot nieuwe maatregelen heeft aangezet. Dergelijke maatregelen krijgen meestal veel steun. Het aantal verkeersdoden is meer dan drie keer zo hoog als het aantal moorden. Vorig jaar is met name het aantal doden onder fietsers met meer dan 10 procent gestegen tot 219.

Het aantal verkeersslachtoffers is gemakkelijker te verlagen dan het aantal slachtoffers van geweld. Met de ruim van te voren in te roosteren verkeerscontroles blijkt de Nederlandse politie effectief. Vooral alcoholcontroles hebben een gunstig effect op het drankgebruik van chauffeurs. Als het aantal controles wordt verminderd, neemt het aantal dronken rijders op den duur toe om weer snel te dalen als het aantal controles weer wordt opgevoerd. Ook de gehate snelheidscontroles hebben een remmend effect op het verkeer en een bedaard rijtempo blijkt veel levens te sparen. Effectieve controle is essentieel voor de veiligheidsmaatregelen. De greep uit het aantal mogelijke maatregelen is willekeurig. Bovendien wordt het effect van sommige ingrepen afgezwakt door tegeneffecten. Berijders van veilige auto's gaan meestal minder veilig rijden omdat ze zich zekerder voelen. Vandaar dat de berekende effecten van maatregelen lang niet altijd uitkomen.

Peijs wil recidivisten voor snelheidsovertredingen zwaarder straffen. Ook wil ze het rijbewijs van veel-overtreders eerder laten innemen. Het zou ook mooi zijn als regelmatige overtreders een hogere verzekeringspremie zouden moeten betalen. Lastiger ligt het gedeeltelijkee verbod op alcoholgebruik dat Peijs wil opleggen. Degenen die minder dan vijf jaar hun rijbewijs hebben, mogen niet meer drinken (alcoholpromillage maximum 0,2 promille). De meeste, niet door deze maatregel getroffen automobilisten zullen het er van harte mee eens zijn. Het blijkt dat onervaren automobilisten met een glaasje op veel meer ongelukken maken dan ervaren rijders. Bovendien bestaan de beginners voor 85 procent uit de jonge bestuurders, een categorie die veel ongelukken maakt. Vooral mannen tussen 18 en 24 jaar veroorzaken zeker in de uitgaansweekeinden veel schade. Bij 7 procent van het totaal aantal verkeersdoden vorig jaar was alcohol in het spel.

Toch ligt zo'n tweedeling tussen automobilisten die wel en automobilisten die niet mogen drinken moreel ongemakkelijk. Wat de een wel mag, is de ander niet toegestaan. Waarom geldt het drankverbod niet voor iedereen? Bij de wettelijk toegestane grens van drie glazen alcoholhoudende drank is volgens de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid het risico op ongelukken al anderhalf keer zo groot. Ook ouderen drinken. De foutenmarge op de meetapparatuur is relatief groter bij de lagere alcoholpromillages. Dat betekent dat er meer mensen na een onnauwkeurige blaastest moeten worden meegenomen naar het politiebureau om het precieze promillage vast te stellen met een bloedproef. Dan ligt het meer voor de hand om nauwkeuriger meetapparatuur voor gebruik op straat te ontwikkelen, zodat er vaker kan worden gecontroleerd. De huidige controleurs hebben al succes. Het aantal verkeersdoden door alcohol kwam vorig jaar niet boven de 7 procent van het totaal. Daarentegen bestond vorig jaar bijna een kwart van het aantal verkeersdoden uit fietsers. In het grote aantal mogelijke veiligheidsmaatregelen is een tweedeling tussen drinkende en niet-drinkende automobilisten weinig aantrekkelijk.