Kunst- en vliegwerk

Armoede is de moeder van alle kunsten, volgens een spreekwoord. Armoe en kunst lijken dus oorzaak en gevolg. Nog steeds, want ondanks onze welvaart liggen scheppende, uitvoerende en toegepast werkende kunstenaars wakker van hun geldzaken, blijkt uit reacties. Zelfs de bijstandachtige Wet Inkomensvoorziening Kunstenaars (WIK) en andere regelingen bieden onvoldoende soelaas. Veel creatieve mensen houden met kunst- en vliegwerk het hoofd boven water. Ze verdienen geen cent, gerekend naar hun dagelijkse inspanningen, jarenlange opleiding en beperkte houdbaarheid. Je kan beter een voetbal of tennisbal in de wieg van je kleine leggen dan een doos kleurpotloden, viooltje of een foto van Boris.

Een kunstenaar verdient wel wat, maar met horten en stoten, vaak. Dan beschik hij ineens over duizenden euro's. Wat doe je ermee? Een kunstenaar is geen bankier. Het blijkt dat sommigen eerder maagklachten krijgen van een tijdelijk teveel aan geld, dan van een structureel tekort. Die onrust ontstaat mede doordat ze van iedereen goedbedoelde adviezen krijgen. Van mensen in een verwenbaan van negen tot vijf, die zich amper kunnen voorstellen hoe een kunstenmaker door het leven strompelt, omringd door (valse) concurrenten. Een voorbeeld: een veertigjarige alleenstaande zanger beschikt uit diverse bronnen over 45.000 euro spaargeld. Een beetje geld van zijn ouders, zuinig leven en net een succesvolle tournee afgrond. Nu schnabbelt hij er lustig op los en kan daar van leven. Maar zo rond je 40ste sta je weleens stil bij de toekomst. Een vriend probeert hem een koophuis aan te praten, terwijl hij goedkoop en prima huurt in een rustige buurt. Natuurlijk moet hij iets opzij leggen voor zijn pensioen, wat hij tot nu toe verzuimt. Een bankman wil het geld van zijn tournee voor een lijfrentepolis, om zo de belasting te drukken. Hij kan alle adviezen niet goed geestelijk verwerken en beschouwt zich nu, ten onrechte, als een arme sloeber, waar het slecht mee zal aflopen.

Hij is het met iedereen een beetje eens en wil liefst morgen aan de slag. Bijvoorbeeld ergens in beleggen wat een flink rendement opbrengt, anders hoeft het niet. Hij moet dus van alles doen, althans voor zijn omgeving. Hoe kom je weer tot rust? Door deze eenvoudige regels te volgen: er is geen haast om te gaan beleggen in bijvoorbeeld aandelen of obligaties. Liever een goeie beslissing dan een snelle. Zolang die 45.000 euro op een spaarrekening staat, kweek je (zeg) 3 procent (1.350 euro) rente per jaar. Maar verlies niet alle aandacht voor effecten. De beurs noteert enkele keren per jaar lagere aandelenkoersen en dus hogere dividendrendementen. In de afgelopen week tot circa 6 procent. Je kunt overwegen om 10, 20 of meer procent van je geld in degelijke financiële aandelen te stoppen, voor de lange termijn.

Maar wanneer een veertigjarige alleen wil sparen, waar komt hij dan op uit op zijn 65ste? Je betaalt elk jaar de 1,2 procent heffing in box 3, boven de vrijstelling van 19.252 euro per persoon. Per saldo dus 0,7 procent heffing. Stel dat je in de komende 25 jaar netto 2,5 procent (3,2 bruto minus 0,7) rente maakt, dan rijpt 45.000 euro tot circa 83.250 euro op 65 jaar. Dit een schatting, zonder de inflatie mee te rekenen. Maak je gemiddeld 5 procent per jaar, dan kom je op circa 152.500 euro. Daarbij komt nog de AOW. Een hoger rendement tikt dus aan. Het is aan de betrokkene om te beslissen over de hoogte van zijn oudedagsvoorziening, wel of niet beleggen, en minder of meer risico. Je kan dit dilemma niet afwentelen op anderen. Je moet op het (bijna) juiste moment aandelen en/of obligaties kopen om 5 procent of meer te maken.

Een lijfrente dan? De zanger verdiende in korte tijd veel geld met zijn tournee en betaalt dus meer belasting dan anders. Dat effect zwak je af door een flinke aftrekbare koopsom voor een lijfrentepolis te storten. Zo sla je twee vliegen in één klap: je verschuift de belasting tot na je 65ste en je verkleint je pensioentekort. De keerzijde: je bent dat geld 25 jaar kwijt en moet maar afwachten hoeveel lijfrente er straks op tafel komt. Geen prettig vooruitzicht. Liever geen lijfrente, maar zelf een oudedagsreserve bijeen zingen.