Kinderkans

In het artikel `Kinderkans' (W&O, 8 mei) wordt een overzicht gegeven van de zwangerschapspercentages bij de Nederlandse IVF-centra. Het is een goede zaak dat de prestaties in de gezondheidszorg steeds meer worden gemeten en ook openbaar worden gemaakt. Het is echter zeer van belang dat deze overzichten op correcte wijze worden gepresenteerd en geïnterpreteerd.

Het ligt voor de hand de resultaten absoluut op te vatten: Leiden is de beste, daarna volgt Utrecht, enzovoorts. Maar is het misschien mogelijk dat Leiden niet `echt' de beste is, maar dat zij gewoon geluk hebben gehad? Of dat de eerste vijf eigenlijk even goed zijn? Ook al zijn ze even goed, ze kunnen natuurlijk niet allemaal jaar op jaar steeds volledig identieke resultaten laten zien. We zouden in dit kader bijvoorbeeld eens kunnen aannemen dat de beste vijf centra eigenlijk allemaal even goed zijn. Ook in dat geval zal er nog steeds een als beste uit de bus moeten komen. Met wat statistiek is eenvoudig te berekenen dat de kans dat er dan resultaten zoals in 2002 uit de bus komen, meer dan 70 procent is. Dat betekent dat in 2003 de volgorde van de centra wel eens geheel anders zou kunnen zijn. Daarmee is nog niet gezegd dat `shoppen' voor het beste resultaat niet zinvol kan zijn, maar shoppen vanwege een paar procent verschil heeft geen zin, en kan alleen maar leiden tot de bekende varkenscycli.

De NVOG wijt de verschillen tussen de centra aan de patiëntenpopulaties. Natuurlijk is dit mogelijk, maar het is de vraag of dit alle verschillen in de tabel kan verklaren. Zoals het toeval vaak wordt onderschat, wordt de invloed van mogelijk causale factoren vaak overschat. Het is een goede zaak dat dit soort informatie in de toekomst op een meer systematische wijze zal worden vergaard, zodat ook op deze laatste vraag een gedegen antwoord mogelijk is.

Het is belangrijk bij dit soort overzichten zowel aandacht te besteden aan de onzekerheid van de gegevens, als aan factoren die de gegevens mogelijkerwijs hebben beïnvloed en verkleurd. Het tweede was bij het huidige artikel nog niet mogelijk omdat de gegevens ontbraken, wat betreft het eerste is het belangrijk dat dr. Kremer op de website de onzekerheid in de uitkomsten heeft aangegeven door de marges (betrouwbaarheidsintervallen) te presenteren. Soortgelijke informatie zou in geen enkele discussie of presentatie achterwege mogen worden gelaten.