Hele wereld betaalt mee aan kosten voor Irak

De kosten voor de Amerikaanse militaire operatie in Irak lopen snel uit de hand. Voor dit jaar moet worden gerekend op 112 miljard dollar en de schatting voor 2005 bedraagt 66 miljard – als het aantal militairen in Irak althans beperkt blijft tot 135.000 man en de kosten voor de wederopbouw niet worden meegerekend. Dat is veel meer dan bij de eerste prognoses vóór de Amerikaanse-Britse inval in Irak.

De vraag rijst: wie betaalt de rekening? De Verenigde Staten zelf, zo lijkt het op het eerste gezicht. Maar vorige maand waarschuwde het Internationaal Monetair Fonds er al voor, en deze week was het de beurt aan de organisatie van geïndustrialiseerde landen, Oeso: het mede door `Irak' uit de hand lopen van de begroting van de regering-Bush leidt tot een stijging van de rente en een mogelijke ondermijning van de Amerikaanse dollar. Daarmee wordt de rest van de wereld deelgenoot gemaakt van de lasten van een Amerikaans militair avontuur.

De geschiedenis herhaalt zich, want ten tijde van de Vietnam-oorlog liet de Amerikaanse financiële inspanning de rest van de wereld ook niet ongemoeid. Destijds waren de Verenigde Staten in de positie ongehinderd dollars te drukken, een beleid dat begin jaren zeventig bijdroeg aan het uiteenvallen van het stelsel van vaste wisselkoersen, een vallende dollar en een wereldwijd inflatieprobleem. De rest van de wereld betaalde via een omweg alsnog mee aan `Vietnam', waarvan de kosten uiteindelijk meer dan het tienvoudige bedroegen dan begin jaren zestig was ingeschat.

Onder de huidige president Bush is het eveneens de combinatie van belastingverlagingen en oplopende militaire kosten die de begroting uit de hand doen lopen. Het verwachte tekort voor dit jaar is 4,7 procent van het bruto binnenlands product. Het Witte Huis raamt dat het gat volgend jaar kleiner uitvalt, maar bijna niemand gelooft dat – al was het maar omdat pas 25 miljard van de 65 miljard aan militaire kosten voor Afghanistan en Irak voor 2005 is ingeboekt. Nu de rente op staatsobligaties in de Verenigde Staten stijgt als gevolg van de uit de hand lopende begroting, gaat die in Europa mee. Hogere rentekosten, onder meer op de staatsschuld, treffen dan ook de Europese landen.

WERELDECONOMIE: pagina 21