Grimmig toneel over stadse treurigheid

Vanaf de twaalfde verdieping, 42 meter hoog, ligt de stad Eindhoven als een overzichtelijk speelgoedje aan onze voeten. De treinen die het Centraal Station in- en uitrijden herken ik als modelbouw uit mijn jeugd. Maar een stad is ook een slapend monster, stenen landschap, een plaats vol eenzame uithoeken. Het Eindhovense gezelschap Jong Hollandia brengt een reeks voorstellingen uit over de veelheid van de stad. Gaf Stad1 een beeld van talloze wensvoorstellingen die een mens in de stad projecteert, Stad2 is harder en grimmiger.

Dat begint al bij de locatie in de Kennedytoren, een nagenoeg leegstaande, gloednieuwe kantoorkolos naast het station. Kennelijk gebouwd met economisch gunstige vooruitzichten, staan de verdiepingen met de betonnen vloeren en glazen wanden nu leeg. Een goede plek, dus.

Vlak voor aanvang ritselt de luxaflex open, de zon gaat onder en een vrouw met een vervormde, mannelijk-lage stem stelt ons op de hoogte van de mensheid die van woestijnen bossen maakte, vervolgens van die bossen weer kale steden. Waarmee de cirkel rond is. Ze draagt een rode ballon, die de suggestie wekt dat ze elk moment naar buiten kan stappen en als Mary Poppins wegzweven. Aan het slot keert ze weer, met haar ballon. Ondertussen zijn de toeschouwers getuige geweest van een aantal los aaneengeregen scènes die de vervreemding in de stad tot onderwerp hebben.

De vijf acteurs en actrices van Jong Hollandia hebben een aangename, affectieve speelstijl gevonden. Nooit opdringerig of heftig, eerder kalm-vertellend. Ze spelen net als in Stad1 frontaal naar de zaal gericht. Een jong stelletje verheugt zich op de komst van een baby. Daartoe hebben ze allerlei `Eerste hapje-potjes' gekocht. Maar de flat heeft slechts een balkon van één bij anderhalve meter. Dit treurige vooruitzicht doet het illegale stel, Mladek en Natasja, aan de wodka gaan.

Nog treuriger is de rapper uit `noord' (noord staat vaak synoniem met stedentreurnis) die in `zuid' nooit door zal breken. De jongen reageert zijn woede af op zijn allerliefste, begrijpendste vriendinnetje dat desalniettemin zegt: ,,Dat rappen van je, dat is gewoon een hobby.''

Een stad gedraagt zich genadeloos jegens het verleden. Twee zussen van elkaar raken tot tranen toe geroerd wanneer ze beseffen dat de winkel van hun grootouders, met die prachtige parketvloer en toonbank, binnenkort door een hoogwerker vernietigd gaat worden. Meteen dient zich een nieuwe scène aan: een zwaarlijvige jongen met zwetende handen bekent dat hij zich in vieze, beduimelde stadsparken afgeeft met mannen. De desolate sfeer die hij oproept van kleffe stadsbosjes vol viezigheid is treffend weergegeven. Ondertussen gaat de zon onder boven de stad, waarop al deze toneelmomenten betrekking hebben. De spelers wisselen snel van toon en register. Het verhalend realisme dat ze nastreven heeft een koele, gedistantieerde toon. Mooi is het beeld dat je overdag door de stad kunt lopen en toch het idee hebt, dat je je op de bodem van een put bevindt. Er is uitzicht. En tegelijk grondeloos duister. Het meisje met de ballon maakt de cirkel rond. Ze houdt ons voor dat we ,,nooit iets zullen begrijpen''. De stad is een raadsel, en om dit geheimzinnige te benadrukken schittert er opeens vuurwerk boven de huizen. Het lijkt toeval. Maar het hoort bij de peilloze dramaturgie van de stad.

Voorstelling: Stad2 door Jong Hollandia. Gezien: 13/5 Kennedytoren (Centraal Station), Eindhoven. Te zien t/m 15/5 aldaar. Tournee t/m 28/6. Inl. 040-2333633, stad2.zt.hollandia.nl