Cronjéstraat is niet meer als vroeger

Voor de dertiende maand op rij daalden de winkelomzetten in Nederland. De Cronjéstraat in Haarlem is een thermometer voor de economie. Sommige winkels doen het goed, andere wachten al drie jaar op betere tijden. De parketzaak: ,,Of ik korting gaf of niet: er kwam niemand.''

,,Ik verkoop de helft minder gouden sieraden dan drie jaar geleden'', zegt juwelier H. Lijnzaat. ,,Mensen stappen over naar zilver of komen helemaal niet meer.'' Hij wil er geen huilverhaal van maken, maar de feiten zijn niet vrolijk: ,,Het gaat heel slecht. Mijn omzet is 20 à 25 procent lager dan voor de recessie.''

Lijnzaat is één van de tachtig winkels in de Generaal Cronjéstraat in Haarlem. Deze straat is volgens het CBS representatief voor Nederland. Daarom bezocht deze krant in november 2001 vijftien winkeliers uit deze straat om te praten over de recessie, die al een jaar duurde.

Deze week bleek uit CBS-cijfers dat de Nederlandse economie in het eerste kwartaal met 0,7 procent groeide, maar de detailhandelsomzet daalde: voor de dertiende maand op rij. Op een enkele uitzondering na voelt iedereen in de Generaal Cronjéstraat de langdurige teruggang.

,,Toen u langskwam, groeide onze omzet met 5 procent'', zegt eigenaar H. van Niel van elektronicawinkel Expert. Hij zei 2,5 jaar geleden: `Een teruggang zie ik niet'. Daarna daalde toch de omzet. ,,We verkopen nu minder dan toen. Vooral begin dit jaar was lastig. De laatste weken is er een inhaaleffect.'' Aan de overkant van de straat schrijft platenzaak Key op de etalageruit: `Alles moet weg'. De cd-verkoop blijft dalen. Bedrijfsleider J. Wijdoogen gooit binnenkort alle cd's uit zijn assortiment. Hij specialiseert zich in grammofoonplaten met dancemuziek.

Opticien Van der Geest had het 2,5 jaar geleden ,,razend druk''. Nu zijn klanten afhoudender. ,,Ze kopen meestal wel, maar twijfelen meer'', zegt eigenaar R. Peeters. In 2000 nam zijn omzet toe met 10 procent, vorig jaar was dat nul. Hij heeft zijn assortiment nu uitgebreid met goedkope brillen. Tot voor kort kostte de voordeligste bril 100 euro. Nu heeft hij 60 à 70 brillen onder die prijs. Door de tegenvallers stelt hij een opknapbeurt van zijn winkel een jaar uit.

Vorig jaar haalde reisbureau World of TUI zijn groeidoelstelling niet. Ze verkopen nu hetzelfde aantal reizen als in 2001. Voorheen boekten reizigers in een half uur een reis, nu moeten medewerkers er drie kwartier of een uur voor uittrekken.

De zwakke economie heeft de Cronjéstraat veranderd, zeggen winkeliers. Het was een straat met een vaste klantenkring door de vele gespecialiseerde eenmanszaken. Maar de laatste twee jaar zijn zeker zes, zeven winkels failliet gegaan of ermee opgehouden. Menigeen klaagt over de opkomst van dumpkledingzaken in de straat. De Cronjéstraat is niet meer zoals vroeger.

Dat vindt ook de eigenaresse van The Loft. Ze wil niet met haar naam in de krant. Ze schaamt zich omdat ze de recessie niet overleeft. Op haar winkel heeft ze geschilderd: 'Wij gaan eruit', 'Wij stoppen' en '10 tot 70 procent korting'. Anderhalf jaar geleden opende ze haar zaak met design- en antieke verlichting. Na een goed eerste jaar, zakte de verkoop in. De eigenaresse wijt dit aan het toenemend aantal allochtonen in de buurt en ongezellige leegstand van winkelpanden. ,,Mensen gaan nu ook liever naar Ikea.'' The Loft heeft alleen maar verlies gemaakt. ,,Nog afgezien van het feit dat ik er geen cent salaris mee heb verdiend.''

Niet iedereen is pessimistisch. Buurvrouw A. Pijnaker van Allicht Cronjé liep zich eind 2001 ,,de benen uit mijn gat''. Het ging even wat minder, nu draait de lampenwinkel ,,beter dan ooit''. Dat komt volgens haar door hard te werken en service te verlenen. Eigenaar H. Kroskinski van sportwinkel Kennemer Intersport: ,,Je moet in deze tijden ècht ondernemen''. Volgens hem zijn mensen prijsbewuster, maar hebben genoeg geld. ,,Het verschil met vroeger is dat ze het nu alleen uitgeven aan nuttige producten. We verkopen dus geen rotzooi tegen de hoofdprijs.''

Met kledingzaak Holzhaus gaat het top, zegt bedrijfsleider K. Ullers. Zijn omzet steeg vorig jaar 1 à 5 procent, nauwkeuriger wil hij niet zijn. Als reden voor zijn stabiele verkopen noemt hij zijn vaste klantenkring en geringe verloop bij zijn medewerkers. ,,Ervaring veeg je niet zomaar weg'', stelt Ullers. ,,We bestaan 73 jaar. En ik denk dat we ook de 100 jaar halen.''

Cronjé Kurk Vloeren zei in 2001 al dat het stroever ging. ,,Maar daarna ging het twee jaar nog slechter'', zegt bedrijfsleider T. Mantel. ,,Vorig jaar had ik 12 procent minder omzet dan het jaar ervoor. Of ik korting gaf of niet: er kwam niemand.'' Hij werkt langer om zijn klanten tevreden te stellen. Gisteravond was hij nog laat op pad om parketmonsters bij iemand thuis te brengen. Vanochtend vroeg legde hij een vloer. Terwijl de woninginrichtingssector landelijk verder daalt, plust Mantel dit jaar 33 procent. ,,Het draait om service en kwaliteit.''

Concurrent Berg & Berg Woninginrichting, een halve kilometer verderop, verbaast zich. ,,Bij ons is het nog niet wild'', zegt bedrijfsleider M. Verbeek – net als 2,5 jaar geleden. Hij verkoopt 12 à 14 procent minder dan voor de economische neergang. ,,Klanten shoppen. Ze vergelijken prijzen.'' Eén medewerker moest vertrekken. Verbeek introduceerde goedkopere collecties gordijnen en plaatste meer advertenties. Het hielp weinig. Hij heeft de recessie van de beginjaren tachtig meegemaakt, maar dit is volgens hem ernstiger. ,,Het verschil is de lengte. Dit duurt echt lang.''

In de buurt begint binnenkort de bouw van honderd woningen. Hij pakt de folder van het project. ,,Ik ben bezig uit te zoeken op welk moment ik mijn advertenties het beste kan plaatsen. Vroeger zou ik dat nooit hebben gedaan. De klanten kwamen toch wel.'' Hij kijkt naar de brochure met het nieuwbouwproject. ,,Dit geeft weer hoop.''

    • Frits Baltesen