Brutale meiden bedreigen Barbie

Is zij te oud? Is zij niet hip genoeg meer? Yaël Vinckx over de tanende invloed van Barbie, de modepop.

Barbie is op oorlogspad – weliswaar gehuld in een tankgirl-topje en patrouillerend in een roze tank, want Barbie trekt ten strijde in stijl. Afgelopen maand bleek opnieuw dat de populariteit van de beroemde langharige meisjes-modepop wereldwijd gedaald is. Er zijn zelfs duidelijke tegenstanders van Barbie: de Bratz Dolls, vijf brutale meiden op plateauzolen die zo lijken te zijn weggelopen uit een videoclip op MTV. De Bratz Dolls, die zichzelf hip, cool en stoer noemen, lusten lieve zoete Barbie rauw.

De Bratz-poppen kwamen in 2001 op de markt en sindsdien lijkt hun opmars niet te stuiten. Had Barbie in 2001 nog 90 procent van de markt voor de zogenoemde fashion dolls in handen, drie jaar later is dat aandeel volgens schattingen gedaald tot 70 procent en bezitten de Bratz Dolls 30 procent.

Speelgoedproducent Mattel, maker van Barbie, maakt zich inmiddels zorgen. In het laatste kwartaal van vorig jaar, het traditionele cadeau-seizoen, daalde het aantal verkochte Barbies zelfs met 6 procent. Ondertussen wordt de marge kleiner, zoals de Britse krant Financial Times voirge maand opmerkte, want in een poging de concurrentie voor te blijven stopt Mattel steeds meer accessoires in de Barbie-verpakkingen.

Toch is Barbie nog altijd marktleider. Leg je bijvoorbeeld alle Barbies in de wereld tegen elkaar aan, hoofd tegen tenen, dan kan je zeven keer de aarde rond. Of deze: iedere seconde worden ergens op de wereld drie Barbies verkocht. Leuk, maar het krikt de omzet niet op.

En wie zijn dan die vrouwen die Barbie het leven zuur maken? De Bratz Pack bestaat uit vijf meiden van verschillende etnische afkomst. Ze kleden zich volgens de laatste gangsta-mode, luisteren naar hiphop-muziek en noemen elkaar, net als in de echte hiphop-wereld, bij hun bijnaam: Sugar Shoes, Kool Kat of Queen B. ,,My friends call me Pretty Princess because I rule!'' aldus pop Yasmin.

NIEUW IMAGO

In een poging het tij te keren, zette Mattel een tegenhanger in de markt: de My Scene-collectie. Die lijkt op de Bratz Dolls. Het mocht niet baten – tenminste, voorlopig nog niet genoeg. Daarom heeft Barbie onlangs een dramatische beslissing genomen. Vlak voor Valentijnsdag zette ze na drieënveertig jaar haar vriendje Ken aan de kant. In de woorden van Mattel, die een heus persbericht aan de breuk wijdde, willen Barbie en Ken `meer kwaliteitsuren' – om die vervolgens wel apart van elkaar te besteden.

De breuk met Ken gaf Mattel de mogelijkheid om Barbie van een nieuw imago te voorzien. Niet langer wachtte ze smachtend in haar zoveelste bruidsjapon tot Ken om haar hand vroeg. Nee, de alleenstaande Barbie is een zelfstandige vrouw, een happy single die erop los flirt en zorgeloos pret maakt. Ze zeggen het niet bij Mattel, maar Barbie moet meer op de Bratz Dolls gaan lijken.

Lang dreigt Barbie overigens niet alleen te blijven. Inmiddels is Blaine opgedoken, een Australische surfer die notabene jonger dan Barbie is. Eind deze zomer moet hij in de Nederlandse winkel liggen. En op Barbie's website dingen nog meer mannen naar de hand van de blonde, rondborstige vrouw: de zwarte Steven (`super easygoing') en de latin-lover Diego (`terrific swimmer'). Zelfs goeie ouwe Ken duikt weer op.

MGA Entertainment, makers van de Bratz dolls, is klaar voor de strijd. Directeur Isaac Larian, bedenker van de poppen, zei onlangs: ,,We zijn nog maar net begonnen. We worden groter dan Barbie.''

Hoe krijgen de Bratz Dolls het Barbie-imperium aan het wankelen? Daarover verschillen de meningen. Zo zou Barbie te traditioneel zijn. En zou Barbie te veel in een droomwereld leven. En, de doodsteek, zou Barbie te oud zijn. Vierenveertig is ze inmiddels – al lijkt ze geen dag ouder dan bij haar ontstaan in 1959, toen ze in een zwart wit gestreept topless badpak verscheen.

De Bratz-poppen daarentegen zouden meer van deze tijd zijn. Marketing manager Bianca Wouters van Hasbro die de poppen distribueert: ,,De poppen sluiten goed aan bij de belevingswereld van jonge meisjes. We hebben ons ook gericht op de muziek, daar luisteren en kijken die meisjes naar. Bovendien vinden ze de vele accessoires leuk; de Bratz Dolls hebben bijvoorbeeld een mobiele telefoon die ze zelf ook willen hebben.''

Toch blijkt op internet dat Barbie nog springlevend en inspirerend speelgoed is - voor volwassenen dan. Er zijn natuurlijk fansites, maar Barbie leeft ook een onofficiëel,underground bestaan, waarbij niet iedereen het beste met haar voor heeft. Zo is op internet te zien hoe Barbie met een kettingzaag in stukken wordt gezaagd. Ook is er een zwaar blowende reggae-Barbie (een hoofd vol dreadlocks en een joint in de mond) of een transgender-Barbie (Ken met een pruik op en een jurk aan). En de gehoofddoekte Barbie die op internet te zien is, begint al aardig op een Hamas-terrorist te lijken. En er is een heuse zelfmoordterrorist-Barbie, die een hoop schade kan aanrichten. Ze heeft een gordel oranje bommen om haar frêle taille hangen, houdt het ontstekingsmechanisme vrolijk in de lucht en draagt een doorzichtig tasje met spijkers en moeren. Vliegen die bij een ontploffing in het rond, dan is de schade aan de Bratz Pack niet te overzien.