Aanwijzingen voor vernietigende inslag aan einde van Perm

De inslag van een meteoriet voor de huidige noordoostkust van Australië heeft 250 miljoen jaar geleden mogelijk een groot deel van het leven weggevaagd (Sciencexpress, 13 mei). Het doet denken aan de inslag in Mexico die 65 miljoen jaar geleden een einde maakte aan het tijdperk van de dinosauriërs. Tegen het einde van het Perm zijn 80 procent van de soorten op het land en 90 procent van de soorten in zee uitgestorven. Trilobieten (geleedpotige zeedieren) behoorden tot de bekendste slachtoffers.

Centraal in deze online-publicatie van Science staat Bedout High, een piek op de zeebodem op 300 kilometer van de westkust van Australië. Volgens de onderzoekers, onder leiding van Luann Becker van de Universiteit van Californië, is deze piek een stuk kraterbodem dat in de loop van miljoenen jaren is opgetild door botsende delen van de aardkorst. De rest van de kraterbodem, met een diameter van 200 kilometer, ligt begraven onder een een pakket sediment van enkele kilometers dik.

Becker cs hebben verschillende soorten gesteenten getraceerd die de vorming en datering van de inslagkrater ondersteunen. Cruciaal is de vondst van shocked quartz, een gesteente dat gevormd wordt onder de zeer hoge druk van een meteorietinslag. Die hoge druk veroorzaakt herkenbare vervormingen in de structuur van een kristal. De onderzoekers hebben shocked quartz gevonden in Antartica en Australië (in de krater en op het vasteland). Onder de hoge druk van een inslag kan de kristalstructuur van een gesteente verdwijnen waardoor een glasachtig materiaal ontstaat. Het gesteente kan ook deels smelten. Aanwijzingen voor dergelijke processen zijn aangetroffen in een nieuwe analyse van boorkernen uit Bedout High, in de jaren `60 en `70 verricht door oliemaatschappijen.

Uitgaande van de halveringstijd van de isotoop Ar (die vervalt tot kalium) schatten de onderzoekers de ouderdom van het shocked quartz in deze boorkern op 245 à 255 miljoen jaar. In Antartica hebben ze meteorietfragmenten aangetroffen met een ouderdom van circa 250 miljoen jaar. In dezelfde aardlaag (op Antarctica) ligt ook shocked quartz en puin dat moet zijn uitgeworpen bij een vulkaanuitbarsting of meteorietinslag.

Science citeert ook geologen die de interpretatie van de krater in twijfel trekken. Zij menen dat de geanalyseerde mineralen evengoed gevormd kunnen zijn bij een zware vulkaanuitbarsting en dat nader onderzoek nodig is voor een definitief oordeel. De Amsterdamse geoloog Jan Smit sluit zich daarbij aan.