Topman Opta: Met KPN maken we geen deals

Toezichthouder Opta heeft veel tijd nodig de nieuwe telecomwet in de praktijk te brengen. De concurrentie zegt dat Opta deals maakt met de KPN om tijd te winnen.

Op een frisdrankenautomaat in het kantoor van telecomtoezichthouder Opta is een cartoon geplakt. Een vrachtwagen met kiepbak, ingehuurd door een telecombedrijf, stort voor de ingang van het Opta-gebouw een enorme hoeveelheid papier uit. De toegang tot het pand is vervolgens volledig versperd.

De cartoon slaat op de telecomwet die woensdag in werking treedt. De Opta moet volgens deze wet een grondige, economische studie maken van de telecommarkt, die de wet indeelt in achttien deelmarkten. Voor deze analyse zijn per deelmarkt vragenlijsten naar alle bedrijven gestuurd – en soms tellen die bijna 300 pagina's. Vooral KPN, als oud-monopolist verreweg de grootste speler, moet een massieve hoeveelheid informatie aan Opta verstrekken.

Met de invoering van de nieuwe telecomwet, waarvan de inhoud grotendeels is gebaseerd op Europese regels, krijgt de Opta meer macht. Voorheen had de Opta alleen het vaste en het mobiele telefoonnetwerk van KPN als werkterrein. Vanaf volgende week heeft de toezichthouder eindelijk ook zeggenschap over internet, mobiele telefonie, de kabel en de infrastructuur van de omroep. ,,Het woord internet stond niet eens in de oude telecomwet'', zegt Jens Arnbak, voorzitter van de Opta.

De telecombedrijven klagen over de administratieve rompslomp die de nieuwe wet met zich meebrengt. Is dat terecht?

,,Er moet inderdaad veel werk worden verzet, maar dat is een eenmalige exercitie. Wij moeten achttien markten degelijk onderzoeken. Met name bepalen wij hoe gezond de concurrentie in zo'n deelmarkt is. Wie is te dominant? Welke maatregelen moeten wij hiertegen nemen? Op dat soort vragen moeten we antwoord zien te vinden. Dat kost tijd.''

De Opta heeft volgens uw jaarverslag anderhalf jaar uitgetrokken om de nieuwe wet in de praktijk te brengen. Verdere liberalisering van de telecommarkt, uw reden van bestaan, wordt daardoor vertraagd. Of niet?

,,Daar zit een kern van waarheid in. Maar er is bijna een jaar vertraging opgelopen in het parlement. Wij hebben zelf nu veel tijd nodig voor de analyses. Die moeten grondig zijn omdat telecombedrijven straks ongetwijfeld naar de rechter stappen om bezwaar te maken tegen de nieuwe maatregelen. Bovendien heeft de Tweede Kamer meer uitgebreide motivering van de analyses geëist. Dat kost ook meer tijd.

We hebben vanaf woensdag maximaal 24 maanden om de nieuwe wet volledig in te voeren. Tot dan geldt nog de oude telecomwet. Maar de beslissingen die we de komende tijd nemen moeten al zoveel mogelijk in de geest van de nieuwe wet zijn.''

Concurrenten van KPN betichten de Opta van het maken van `deals' met KPN – bijvoorbeeld over interconnectietarieven – zodat uw organisatie het de komende anderhalf jaar rust heeft. Hierdoor kan de Opta zich concentreren op de nieuwe wet. Maakt u deals met KPN?

,,Wij maken geen deals met KPN. Het is wel zo dat we de vorig jaar zomer ingevoerde verlaging van de interconnectietarieven dit jaar niet verder zullen aanpassen. Als we dat ook zouden doen kost het ons weer drie of vier maanden werk. We kunnen niet alles tegelijk.''

KPN-topman Ad Scheepbouwer is de laatste tijd, nadat hij vorig jaar zomer moord en brand schreeuwde over de interconnectietarieven, opvallend stil over de Opta. KPN heeft ook niet te klagen. De Opta maakte geen bezwaar tegen de verstrekking van gratis snel internet aan alle scholen. Ook mag KPN zijn belang in de digitale tv- en radiozender Digitenne opschroeven. Schurkt de Opta teveel tegen KPN aan?

,,Om met Digitenne te beginnen. Wij kunnen daar niets over beslissen zolang de nieuwe telecomwet niet in werking is getreden. Maar het heeft mij verbaasd dat we daarover niet zijn geconsulteerd. Want het gaat hier in mijn optiek niet om digitale televisie, maar om een strategie van KPN om de nationale markt voor breedbandinternet verder te veroveren.

,,Over het aanbod van KPN om alle scholen gratis snel internet te bieden konden wij onder de oude telecomwet niets van gewicht zeggen. We zijn daarmee inderdaad akkoord gegaan. Als daarmee het imago is ontstaan van te weinig onafhankelijkheid, is dat jammer. Maar ik hou mij niet bezig met imago's, maar met toezicht op de telecommarkt.''

U bent nu zes jaar voorzitter van de Opta. Bent u inmiddels murw geslagen door KPN?

,,Nee. Maar ik heb wel erg moeten wennen aan de publiciteit. Als wetenschapper was ik gewend onderling overleg en discussie te voeren, en niet voor de bühne. Scheepbouwer kwam met zijn huilbuien toen het wetsontwerp van de telecomwet in de Kamer werd behandeld. Zijn voorgangers deden ook emotionele uitvallen. Ik begrijp hen goed, zij staan voor het belang van hun bedrijf. Maar ik sta voor een publiek belang.''

Wanneer treedt u af als voorzitter?

,,Mijn huidige termijn loopt tot 1 augustus volgend jaar. Ik ben dan bijna 62. Het is aannemelijk dat ik vervolgens tot mijn pensioen werk als hoogleraar telecommunicatie aan de TU Delft. Overigens had ik al rekening gehouden met mijn vertrek omdat de Opta ondergebracht zou worden bij de NMa. Maar dat is door minister Brinkhorst voorlopig in de ijskast gezet.''