Kanaal Donau-delta wekt verzet Roemenië

De Oekraïeners willen een kanaal graven van de Donau – grensrivier met Roemenië – naar de Zwarte Zee. Het kanaal loopt dwars door een uniek en beschermd natuurgebied. Roemenië en milieu-organisaties zijn kwaad.

Roemenië heeft ruzie met buurland Oekraïne over de aanleg van een kanaal van de Donau naar de Zwarte Zee, even ten noorden van de grens tussen beide landen. Het kanaal loopt dwars door een uniek natuurgebied, aldus Roemenië – en met Roemenië Oekraïense en internationale (milieu-)organisaties, van BirdLife International en de Unesco tot de Oekraïense Academie van Wetenschappen.

Het Roemeense ministerie van Buitenlandse Zaken roept vandaag de Oekraïense ambassadeur op het matje om hem tekst en uitleg te vragen. Het ministerie wendde zich gisteren tot het secretariaat van de Conventie van Bern (over de bescherming van het dieren en planten en hun natuurlijk milieu) om zijn ,,bezorgdheid'' te uiten.

Oekraïne wil het kanaal van de Donau naar de Zwarte Zee in twee etappes graven. Eerst wordt gewerkt aan een drie kilometer lang stuk, dat in augustus klaar moet zijn. Vervolgens wordt een jaar lang gewerkt aan de verlenging (met negen kilometer) en uitdieping van het kanaal. Als het kanaal klaar is, ligt er een waterweg van de Oekraïense Donau- en grensstad Vilkovo (het `Venetië van het Oosten') naar de Zwarte Zee van meer dan acht meter diep, met een capaciteit van 12.500 schepen per jaar en de mogelijkheid die uit te breiden tot 18.000 schepen per jaar. Het is de bedoeling van de Oekraïeners om zestig procent van het vrachtverkeer van de Zwarte Zee naar het Roemeense en Oekraïense binnenland (en vice versa) door het kanaal te voeren. Op dit moment verloopt maar twee procent van het vrachtverkeer (en nul procent van het passagiersvervoer) door de Donau-delta over Oekraïens grondgebied.

De Donau komt in de Zwarte Zee uit in een delta met drie grote en talloze kleine armen. De hele delta is 626.403 hectare groot. Twee van de drie armen lopen over Roemeens grondgebied; de derde arm, de meest noordelijke, vormt de grens met Oekraïne, maar ten noorden en oosten van die noordelijke arm lopen nog enkele kleine armen uit in de Zwarte Zee. Het is één van die kleinere armen die de Oekraïeners willen gebruiken voor de aanleg van het kanaal.

Het hele gebied, inclusief het kleine Oekraïense deel, is beschermd natuurgebied en staat onder bescherming van nationale en internationale organisaties als de Unesco. De Donau-delta is Europa's grootste moerasgebied (wetlands) een van de 200 wegens hun biodiversiteit beschermde moerasgebieden in de wereld. Oekraïense milieu-organisatie hebben gewaarschuwd dat zestien door de aanleg van het kanaal bedreigde diersoorten op de Europese Rode Lijst staan, hetgeen inhoudt dat ze in de hoogste mate bedreigd zijn; zeventig diersoorten – vooral (trek)vogels – staan op de Oekraïense Rode Lijst. De Donau-delta is voor vele tientallen vogelsoorten een belangrijke pleisterplaats op de jaarlijkse trek van noord naar zuid en omgekeerd. Er komen negentig vis- en driehonderd vogelsoorten in de delta voor, waarvan er vele tientallen bedreigd zijn en sommige nergens anders in Europa of zelfs de wereld voorkomen.

In oktober vorig jaar lekte een geheim plan van de Oekraïense minister van Transport uit. Daaruit bleek dat hij president Koetsjma had gevraagd, zonder toestemming van de regering 5600 hectaren van de Donau-delta te onttrekken aan het beschermde gebied om het kanaal te kunnen aanleggen en vrachtinstallaties te kunnen aanleggen.De Unesco kwam onlangs na een onderzoek ter plekke naar drie alternatieve routes voor het kanaal tot de conclusie dat de Oekraïeners vanuit milieu-oogpunt de meest schadelijke variant hebben gekozen. De Oekraïense regering kan ook een kanaal aanleggen om het beschermde gebied heen, maar de kosten daarvan worden door Kiev te hoog geacht.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw koesterde de toenmalige dictator Nicolae Ceausescu aan de Roemeense kant van de grens grootse plannen met de Donau-delta. Hij wilde – ondanks internationale protesten – het gebied geschikt maken voor de landbouw. Hoewel al in het vroege stadium van de verwezenlijking enorme milieu-schade werd aangericht, heeft hij die plannen echter niet meer kunnen voltooien.

    • Peter Michielsen