`Het gaat om Irak, niet om de coalitie'

D66 laat zich niet onder druk zetten door VVD en CDA om in te stemmen met verlenging van de missie in Irak, zegt D66-leider Dittrich. ,,We kijken niet naar het coalitiebelang maar naar Irak.''

Met een laconiek ,,dat zullen we dan wel zien'', wuift D66-fractieleider Boris Dittrich de vermaningen van zijn collega's Van Aartsen (VVD) en Verhagen (CDA) weg. De fractieleiders van de twee grotere coalitiepartijen benutten de afgelopen dagen om de kleinste regeringspartner te dreigen met spanningen in de coalitie, als D66 niet één lijn met hen trekt over Irak.

,,Het verbaast mij dat het zo in het Haagse wordt getrokken'', zegt Dittrich. ,,Laat Verhagen en Van Aartsen zich maar eens uitspreken over de inhoudelijke voorwaarden die gesteld worden aan een eventuele verlenging van de militaire inzet in Irak.''

Het kabinet moet binnen enkele weken beslissen over die verlenging na 17 juli. Als voorwaarden gelden dat er een nieuw VN-mandaat komt en dat er een verzoek komt uit Irak om langer te blijven. ,,Die voorwaarden zijn voor D66 heel belangrijk''.

Wil D66 het liefste uit Irak weg, behalve als het niet anders kan?

,,Nee, als aan onze voorwaarden wordt voldaan, dan zullen wij instemmen met langer blijven. Wij benaderen het inhoudelijk, we kijken naar de situatie in Irak. Het is een heel belangrijke voorwaarde dat er tijdig een nieuwe resolutie van de Verenigde Naties komt voor de aanwezigheid van internationale troepen. En niet alleen een resolutie, maar ook een grotere rol van de Verenigde Naties. Het lijkt er nu sterk op dat de Verenigde Staten VN-gezant Brahimi niet de ruimte geven. Er moet een regering in Irak komen die de soevereiniteit in handen heeft. Irak is van de Irakezen.

,,En, wat ook een belangrijke voorwaarde is die ik nergens teruglees, de Irakezen moet ons vragen te blijven. En het verzoek moet niet alleen komen van een opperhoofd in Zuid-Irak, maar van de Iraakse regering, op nationaal niveau. Dat is des te meer van belang door die schandalige foto's van marteling en mishandeling van Irakezen.''

Tasten deze praktijken de legitimiteit van de militaire missie daar aan?

,,De laatste beelden die ik zie zijn van minister Rumsfeld op bezoek in Irak, van 350 gevangenen die zijn vrijgelaten, dat de Amerikanen er veel aan doen. Zijn het incidenten? Ze onderzoeken het, we moeten de uitkomst daarvan afwachten. Maar het blijft natuurlijk een groot schandaal. Ik zou me kunnen voorstellen dat Rumsfeld uiteindelijk toch aftreedt. Maar dat moeten de Amerikanen uiteraard zelf beslissen.''

De VVD noemt een VN-resolutie geen snoeiharde voorwaarde. D66 wel?

,,Het is een heel belangrijke voorwaarde. Ik ga dat nu niet relativeren. Mijn analyse is dat president Bush toch onder druk staat, ook door die foto's, en met de Amerikaanse presidentsverkiezingen later dit jaar, om niet alleen in Irak achter te blijven. Hij moet de internationale gemeenschap erbij betrekken. En wij moeten de druk opvoeren op Bush om dat te doen.''

Kan Nederland wel zomaar weggaan uit Irak op 1 juli? Voormalig D66-leider Van Mierlo vindt van niet.

,,Dat is een belangrijk punt, daar heeft Van Mierlo gelijk in. In dit geval kun je niet zeggen: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Als wij daar weggaan moeten we bijvoorbeeld eerst kijken welke landen het in Zuid-Irak over kunnen nemen. Maar zover zijn we nog niet. Eerst moeten we afwachten wat het kabinet voorstelt. En ik ben heel blij dat minister Bot (Buitenlandse Zaken, red.) de voorwaarden van de Nederlandse regering ook heeft benadrukt. Het zou zeer onverstandig zijn om nu te zeggen: die VN-resolutie, dat kan ook later wel. We moeten de druk op de Verenigde Staten opvoeren.''