Gergjev leidt romantische en vurige Mahler

Weinig dirigenten kunnen een geladen spanning oproepen als Valery Gergjev. Vijf minuten wachtte het gestemde Rotterdams Philharmonisch Orkest en de uitverkochte (!) grote zaal van De Doelen op zijn opkomst. ,,Zou hij er ditmaal wel zelf zijn?'' zuchtte een heer bezorgd. Maar Gergjev is er écht, nu en over veertien dagen opnieuw. Gisteravond leidde hij een gespierde uitvoering van Mahlers Negende symfonie, vanavond en in juni gevolgd door Prokofjevs Romeo en Julia.

Aan de enerverende uitvoeringen van Mahlers Negende symfonie die eerder deze maand in Amsterdam klonken onder Bernard Haitink en Iván Fischer, voegde Gergjev een romantische, vurige en muzikanteske Negende toe. Indrukwekkend was die zelfs al voor er één noot had geklonken en Gergjev in een zeer geconcentreerde stilte contact zocht met het orkest. Vanuit die zinderende rust verrees het Andante; zuiver kamermuzikaal en verinnerlijkt.

Net als bij eerdere uitvoeringen in 2002 houdt Valery Gergjev in deze Negende symfonie, onlosmakelijk verbonden met afscheid en dood, vast aan het leven tot de laatste snik. Pas aan het slot (Adagio) was er ruimte voor berusting en afstand, in een langzaam wegdrijven naar hemelse sferen.

Dirigent Bruno Walter omschreef het openingsdeel als een ode aan het leven en de natuur. Bij die gedachte sloot Gergjevs aanpak naadloos aan met woeste uithalen van koperblazers met lage strijkers, en zonder veel nadruk op verwijzingen naar het naderend einde – enkele storende onzuiverheden in de blazers buiten beschouwing gelaten.

De meer burleske middendelen bleken in de parodiërende toon zeer aan Gergjev en het orkest besteed. De boertige Ländler kloste zonder adempauze voort in een razend, krachtpatserig Rondo-Burleske. Optimaal contrasterend klonk daardoor het langzame, ingetogen slotdeel dat zwoegend en ploegend in sonore strijkers alle valse sentimenten buiten de deur hield. Totdat de orkestklank steeds verder uitdunde tot lange seconden geladen stilte, en er ruimte was voor echte ontroering. Wonderlijk dat op zo'n einde zonder overgang een loeiende ovatie volgde.

Concert: Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Valery Gergjev. Programma: Mahler, Symfonie nr. 9. Gehoord: 13 mei in De Doelen, Rotterdam.