Flarden van de ramp

`Agent Jaap Knotter draait zijn weekenddienst en maakt zich op om naar huis te gaan als er melding komt van een brandje in zijn wijk Roombeek. Omdat hij zich toch maar verveelt achter zijn bureau, gaat hij met collega Wolter Alberts op pad.' Dit zijn de eerste regels van Op zoek naar de onderste steen van politievoorlichter/journalist Maarten Bollen. De heren Knotter en Alberts krijgen het spoedig hard te verduren.

Het boek over `het grootste rechercheonderzoek uit de Nederlandse politiegeschiedenis' is geschreven in opdracht van de politie Twente en door de korpsleiding geautoriseerd. Het is een verslag van de werkzaamheden door het zogenoemde Tolteam om de oorzaak van de vuurwerkramp op 13 mei 2000 in Enschede te achterhalen. Op die zaterdagmiddag vloog het vuurwerkbedrijf S.E. Fireworks van de Twentenaren Bakker en Pater de lucht in. Er vielen 22 doden, relatief veel slachtoffers bij de brandweer en de complete woonwijk werd weggevaagd. Hoe kon dat gebeuren?

De conclusie van de korpsleiding is vanzelfsprekend opgenomen: `Het team heeft hard en professioneel gewerkt'. Twee rechercheurs die deel uitmaakten van het team, dat in het begin wel 150 speurders telde, denken daar heel anders over. Op grond van hun kritiek loopt er nog een onderzoek door de rijksrecherche naar de werkwijze van het Tolteam. De schrijver vindt dat niet interessant, de kritiek van de dissidenten evenmin. Hoe dan ook, de oorzaak kon het rechercheteam niet achterhalen. `Enschede' is nog een raadsel.

Bollen heeft een merkwaardig boek geschreven, of beter gezegd: gecomponeerd. Hij gebruikte de journaals die door het rechercheteam in het eerste jaar van onderzoek werden samengesteld. `De fragmenten zijn soms ingekort of in beter Nederlands geschreven', laat Bollen weten. Wanneer al die fragmenten niet worden geordend en er samenhang ontbreekt, ontstaat er een samengeraapt zootje. Het plaatsen in chronologische volgorde, wat Bollen heeft gedaan, is ontoereikend.

Op zoek naar de onderste steen is vooral iets voor de echte liefhebbers. En die vinden op de diverse pagina's wel wat van hun gading. Zoals de beschrijving van de gang van zaken op het Defensiebureau MILAN dat toezicht hield op S.E. Fireworks. De pas benoemde burgermedewerker bij dit bureau bleek alle papieren over de vuurwerkhandel keurig in een mapje te hebben gelegd voor het geval de politie er om zouden vragen. `Hij kende de verhalen over het fotorolletje uit Srebrenica en besloot geen risico te nemen dat dit dossier ook kwijt zou raken. Zoveel daadkracht is heel opmerkelijk' tikken de twee rechercheurs van het Tolteam in hun verslag. Waarom zo laat, ook bij de gemeente, de dossiers over het bedrijf in beslag werden genomen, wordt echter weer niet duidelijk.

Maarten Bollen: Op zoek naar de onderste steen. Enschede-het grootste rechercheonderzoek uit de Nederlandse politiegeschiedenis.

Bert Bakker, 480 blz. €19,95