Eindelijk doorrijden aan de grens

De kilometers lange rijen vrachtwagens voor de Duits-Poolse grens zijn verdwenen, nu Polen lid is van de EU. Het wordt nu voor transportbedrijven nog aantrekkelijker om vrachtwagenchauffeurs uit Polen in te huren.

Tomasz is een gelukkiger mens. Dankzij de Europese Unie. Tot voor kort moest de Poolse vrachtwagenchauffeur eindeloos wachten voor de Pools-Duitse grens. ,,Soms wel veertig uur.'' Lezen, roken, praatje maken, weer lezen, weer roken, slapen – hij was de vleesgeworden verveling. Maar dat is voorbij, nu zijn land lid is van de EU. De kilometers lange rijen vrachtwagens voor de grens zijn verdwenen, als sneeuw voor de zon.

,,Ik hoef niet langer in de rij te staan voor douanecontrole, maar alleen maar mijn paspoort te tonen'', zegt Tomasz. Hij staat stil bij een pompstation ter hoogte van Zelazowa Wola, het geboortedorp van de componist Chopin, langs weg nummer 2, de drukke verkeersader tussen Warschau en Berlijn. De chauffeur, die voor het Nederlandse vervoersbedrijf Vos werkt, kan nu vier keer in een week de grens over, in plaats van drie keer. ,,Dat is mooi, want ik word per kilometer betaald.''

Even verderop staat nog een gelukkiger mens. Het is Artur, uit Litouwen, net als Polen kersvers EU-lid. Artur vervoert planken waarvan in Duitsland pallets worden gemaakt. ,,Ik sjeesde altijd door tot aan de Pools-Duitse grens en nam dan pas pauze, want ik moest daar toch wachten. Maar nu de grenzen toch open zijn kan ik tussendoor ook rusten.'' Hij tovert vanachter een luikje in zijn vrachtwagen gehaktballen, worsten en augurken tevoorschijn.

Sinds 1 mei kunnen trucks van en naar Polen gewoon de grens over. Op 30 april werden nog wachttijden van zo'n twintig uur gemeten, daarna kon er opeens worden doorgereden. Het rendement op één vrachtwagen is meteen met zo'n 10 procent toegenomen, schat Aernout Bakels, directeur van Breda Transport, het grootste Nederlandse vervoersbedrijf in Polen. ,,Het is nog te vroeg voor een hallelujagevoel, maar de situatie is heel sterk verbeterd.''

Het stilstaan aan de grens van één wagen kostte maandelijks zo'n 1.200 euro. Dat geld wordt nu bespaard. Ook kan het vervoer veel efficiënter worden georganiseerd, nu de onzekere `grensfactor' is verdwenen. Wagens kunnen makkelijker worden uitgewisseld. ,,Daardoor kan het nu al lijken alsof er meer wagens uit Oost-Europa op Nederlandse wegen rijden dan voorheen'', zegt Bakels. De pret wordt enigszins gedrukt door de verhogingen van dieselaccijnzen en van toltarieven die verschillende West-Europese landen op dit moment doorvoeren, juist met het oog op de verwachte toename van het vrachtverkeer uit het oosten.

De grenzen in de transportmarkt zijn nog niet helemaal verdwenen. Ten aanzien van Polen geldt een ban van drie jaar op zogenaamde cabotage: een Nederlandse vervoerder mag de eerste drie jaar nog geen lading vervoeren tussen twee in Polen gelegen plaatsen. En andersom. In andere nieuwe lidstaten is dit verbod korter – zo'n twee jaar. Maar Polen wil zijn relatief zwakke vervoerdersmarkt zo lang mogelijk de kans geven om te overleven. Alleen in de kleinere lidstaten Slovenië, Cyprus en Malta mogen Nederlandse transporteurs wel binnenlands vervoer verzorgen, zo is afgesproken. Maar die markten zijn een stuk minder interessant.

Per 1 mei zijn 11.000 licenties uitgegeven aan Poolse vervoerders die binnen de EU zaken willen doen. Maar voorlopig zullen het vooral de West-Europese exporteurs zijn die profiteren van de open grenzen. ,,De export vanuit Polen zal toenemen, maar niet snel'', zegt Poolse exportadviseur Krzysztof Drupka. ,,Niet zozeer grenzen of het aanvragen van vergunningen vormden een obstakel, als wel de vraag hóe te exporteren. Men moet talen beheersen en veel weten van de landen waarop men mikt. In Polen is dat nog een probleem.''

Eén exportproduct heeft Polen al: vrachtwagenchauffeurs. Door de hoge werkloosheid (20 procent) liggen ze voor het oprapen. Voorheen moesten zij, als niet-EU-chauffeurs, beschikken over een `bestuurdersattest', maar dat hoeft niet meer. ,,Het wordt nu heel aantrekkelijk om Poolse chauffeurs in te huren'', zegt Drupka. Bakels van Breda Transport beaamt dat. Zijn bedrijf werkt al jaren met Polen en met in Polen geregistreerde vrachtwagens. En dat zal alleen maar toenemen, verwacht hij. ,,Het is heel interessant als je Poolse kosten op een Nederlands traject kunt leggen.''

Langs weg nummer 2 maakt Tomasz, de Poolse vrachtwagenchauffeur, aanstalten om te vertrekken. Is hij optimistischer over de EU dan voorheen? ,,Ja, ik kan de verandering voelen. Er zal af en toe nog steekproefsgewijs aan de grens worden gecontroleerd, maar zo erg als het was kan het niet meer worden. Vaak bracht ik het weekend door aan de grens en niet bij mijn vrouw en kinderen.'' Aan de andere kant van Polen, aan de nieuwe buitengrens van de EU met Wit-Rusland en Oekraïne, zijn de rijen voorlopig nog niet verdwenen. Voor de chauffeurs daar blijft het lezen, roken, praatje maken.