Veiligheid in de lucht moet beter worden

Door de sterke groei van het luchtverkeer neemt de kans op ongelukken toe. De veiligheid moet beter, zegt Eurocontrol, anders bestaat er kans op nieuwe botsingen in de lucht zoals twee jaar geleden boven Duitsland. Begin juni wordt het rapport over deze ramp gepubliceerd.

Tussen nu en 2020 zal het luchtverkeer boven Europa bij de huidige trend verdubbelen naar 16 miljoen vluchten per jaar. Om te voorkomen dat het aantal incidenten toeneemt, zal het aantal ongevallen moeten worden gehalveerd. Eurocontrol, de organisatie voor de veiligheid van het luchtverkeer boven Europa, verwacht tot 2010 de grootste groei van vliegverkeer in Oekraïne (7 procent per jaar) en Turkije (5,9 procent). Onderaan staat Nederland, waar het luchtverkeer de komende zes jaar gemiddeld met 2,7 procent zal toenemen. Erik Merckx, hoofd van de Safety Enhancement Unit bij Eurocontrol, kwalificeert 6 tot 7 van de 33 lidstaten als ,,relatief onveilig''. Welke landen dit zijn wil hij ,,uit privacy-overwegingen'' niet zeggen.

Maar Eurocontrol ontkent dat Zwitserland er een van is. Vorige maand hadden in het Zwitserse luchtruim vier bijna-botsingen plaats. Ook de botsing tussen een Russisch passagierstoestel en een vrachtvliegtuig van DHL boven het Duitse Überlingen op 1 juli 2002, waarbij 73 doden vielen, had plaats in een gebied dat viel onder de Zwitserse verkeersleiding.

Begin juni komt het eindrapport van de Duitse autoriteiten over het ongeluk uit. Eurocontrol wil niet vooruitlopen op de conclusies, maar het staat vast dat de desbetreffende verkeersleiders cruciale fouten maakten. Eerst kwamen de toestellen op een ramkoers, vervolgens gaf de verkeersleiding aan het Russische vliegtuig precies de verkeerde instructie. Als de Russische piloot naar zijn ACAS (Airborne Collision Avoidance System) had geluisterd in plaats van de Zwitserse ground control was het ongeluk niet gebeurd.

Eurocontrol adviseert piloten nu in noodsituaties af te gaan op hun ACAS en niet te luisteren naar de verkeersleiding. Directeur-generaal Víctor Aguado van Eurocontrol geeft toe dat de menselijke factor de zwakke plek is. ,,Als we niets doen kan een botsing in de lucht opnieuw gebeuren.'' Maar Eurocontrol heeft inmiddels wel maatregelen genomen, die, zo zegt Aguado, ,,voorlopig afdoende moeten zijn''. Het hele traject van verkeersbegeleiding is de afgelopen twee jaar onder de loep genomen, beginnend van de startbaan tot aan de landing. Er is een nieuw programma ontwikkeld waarbij luchtverkeersleiders zien wanneer toestellen zich op een ramkoers bevinden. Lidstaten worden aangespoord alle incidenten te melden. ,,We willen uit de sfeer van verwijten'', zegt Aguado.

Hij bestrijdt dat landen in Oost-Europa achter liggen op het gebied van luchtverkeersveiligheid. ,,Neem Bulgarije. Ik durf te zeggen dat ze daar een van de meest geavanceerde systemen ter wereld hebben.''