Omstreden onderwijswet in Turkije

Het Turkse parlement heeft vanmorgen ingestemd met een omstreden onderwijswet, die het gemakkelijker maakt voor leerlingen van religieuze scholen om universitair onderwijs te volgen.

Daarmee lijkt de regering van premier Erdogan af te stevenen op een directe confrontatie met het Turkse leger. De strijdmacht, die zichzelf als hoeder ziet van het seculiere karakter van de Turkse Republiek, heeft de onderwijswet fel gekritiseerd omdat zij de zogeheten imam hatip-scholen beschouwt als broedplaats voor moslimfundamentalisme. Als leerlingen van die instellingen zomaar de universiteit binnenkunnen, aldus haviken in de strijdmacht, duurt het niet lang voordat zij kernposities innemen in het Turkse bestel.

Premier Erdogan, wiens AK-partij de absolute meerderheid in het parlement bezit, heeft die bezwaren echter opzijgeschoven. Volgens hem gaat het er om dat iedereen gelijke kansen heeft in Turkije. Onder de tot dusverre geldende wetgeving kunnen leerlingen met een imam hatip-diploma op universiteiten alleen terecht bij de faculteit theologie. Het aantal leerlingen op de religieuze scholen is de afgelopen jaren overigens sterk gedaald. Erdogan zelf heeft op een imam hatip-school gezeten. Tijdens zijn verkiezingscampagne in 2002 onderstreepte hij herhaaldelijk dat hij, eenmaal aan de macht, de kwestie van de religieuze scholen snel zou regelen.

Of dat nu ook gebeurt, is echter zeer de vraag. Voordat het wetsvoorstel van kracht wordt, moet het nog getekend worden door president Sezer. Deze nu staat bekend als een groot verdediger van het secularisme en zal daarom vrijwel zeker weigeren om zijn goedkeuring aan de onderwijswet te hechten. Het parlement zou daarop de wet echter opnieuw kunnen bekrachtigen, waarna Sezer dan nog bezwaar kan aantekenen bij het Constitutionele Hof.

De parlementszitting duurde de hele nacht omdat de oppositionele CHP, die ook zeer seculier is en de wet daarom verwerpt, alle procedurele trucs uit de kast haalde om het debat te vertragen. Volgens CHP-voorman Baykal bedreigt de wet de ,,sociale vrede en stabiliteit'' van Turkije. Ook binnen de universiteit staan velen zeer negatief ten opzichte van de wet. Verscheidene bestuurders hebben al aangekondigd te zullen aftreden als de wet wordt aangenomen. De crisis rond de wet was een van de oorzaken dat de Turkse beurs in Istanbul de afgelopen dagen voor investeerders uiterst treurig stemmende cijfers op de borden liet zien.

De controverse over de onderwijswet heeft plaats in een voor Turkije uiterst belangrijk jaar. Naar verwachting besluiten de leiders van de Europese Unie in december of Brussel Turkije een datum geeft voor het begin van de onderhandelingen over Turks lidmaatschap van de Unie. Brussel heeft geen uitgesproken mening over de wet (afgezioen dan natuurlijk dat het vindt dat het leger zich buiten de politiek dient te houden) maar een fel intern conflict binnen Turkije zou wel het imago van het land kunnen schaden.