Nederlaag VdH past op weg naar Athene

Twee zilveren medailles won de Nederlandse zwem- ploeg gisteren bij de EK in Madrid. Met dank aan Pieter van den Hoogenband en zijn vrouwelijke even- beeld, Marleen Veldhuis.

Trainer-coach Jacco Verhaeren stelde hem vorige week, aan het slot van het trainingskamp in Limerick, voor de keuze: gas terugnemen of tot de laatste snik doorbeuken. Pieter van den Hoogenband, in het zicht van `Athene' al helemaal niet vies van wat extra kilometers in het water, koos voor het laatste. ,,Gewoon vol doorrammen.''

Het is die beroepsernst, die de 26-jarige Brabander tot een groot sportman maakt. Luieren doet de tweevoudig olympisch zwemkampioen slechts in bed, op momenten dat het lichaam rust behoeft. Zoals het een prof betaamt maakt hij voortdurend `hele keuzes', geen `halve'. Dat is voor ,,pseudo-vedettes'' en andere vertegenwoordigers van wat hij steevast ,,de slappe-hapmentaliteit'' noemt.

Dat die beroepsmatige aanpak een keerzijde heeft, neemt Van den Hoogenband op de koop toe. Hij zal wel moeten. Succes is niet op afroep beschikbaar, ook niet voor een bovenmatig getalenteerd zwemmer. Een topprestatie in het water vergt een bijna mathematische voorbereiding, met uitgekiende trainingsprogramma's waarin geen detail over het hoofd mag worden gezien. Dat doen Verhaeren en Van den Hoogenband naar eigen zeggen dan ook niet.

Gisteren, op dag drie van de Europese kampioenschappen langebaan (50 meter) in Madrid, moesten coach en pupil een offer brengen, in de vorm van een nederlaag op het koningsnummer, de 100 meter vrije slag. In het opnieuw frisse en druilerige M86-bad ging Van den Hoogenband (49,33) ten onder in het duel met een van de nieuwe sprintsensaties uit Italië, de 22-jarige Filippo Magnini (48,87) uit Pesaro. ,,In de laatste twintig meter zakte ik als een pudding in elkaar'', grijnsde de onttroonde titelverdediger.

Dat was geen wonder. Het hoofd wilde wel, maar het lichaam sputterde tegen. `Een 48'er' kan hij in deze loodzware fase van het seizoen simpelweg niet uit zijn vermoeide lijf persen, en dus berustte Van den Hoogenband in zijn nederlaag. In de wetenschap dat hij nu de accu moet opladen om straks, om precies te zijn over 93 dagen, de motor optimaal te kunnen laten draaien wanneer in Athene het olympisch zwemtoernooi begint. ,,Ik weet waarmee ik bezig ben'', klonk het naderhand zelfverzekerd.

Niemand die zich dan ook zorgen hoeft te maken. `Madrid' is dan weliswaar het laatste serieuze optreden vóór de Spelen, het pre-olympische toernooi is tegelijkertijd niet meer dan een tussenstation. ,,Een rust- en trainingsweek'', in de woorden van Van den Hoogenband.

Maar weinig zwemmers, zeker in Nederland, die zo doortastend en vastberaden te werk gaan als Van den Hoogenband. Gelukkig is daar Marleen Veldhuis, de oud-waterpoloster uit Borne die meer gemeen heeft met VdH dan de in aanleg wispelturige Inge de Bruijn. Hoewel nog maar drie jaar serieus bezig met topzwemmen, wekt de 24-jarige vrije-slagspecialiste de indruk alsof ze al jaren deel uitmaakt van de nationale selectie.

Haar volwassen manier van topsport bedrijven vervult haar coach, Fedor Hes van Topzwemmen Amsterdam (TZA), met trots. Maar de onlangs afgestudeerde studente technische bedrijfskunde (specialisatie geneeskunde en management) is dan ook, net als Van den Hoogenband, niet op haar achterhoofd gevallen. Ze mag na afloop van weer een overtuigende race vaak wat schaapachtig staan te giechelen langs de badrand, niemand die haar moet onderschatten.

Veldhuis had gisterochtend voor de verandering maar eens uitgeslapen, en begon in baan één als een van de outsiders op de 100 vrij. Uit het zicht van de camera's en nauwelijks gehinderd door de dwarrelwind snelde ze naar een verdienstelijke tweede plaats, achter de ongenaakbare Française Malia Metella. ,,Dit belooft wat moois voor de Spelen, omdat ik dan uitgerust ben'', jubelde Veldhuis na afloop.

Dat weet ook Hes, voor wie `Madrid' eveneens een leerschool is. Dinsdag liet de TZA-coach zijn hart spreken, toen het weifelachtige karakter van zijn pupil Chantal Groot ter sprake kwam. Hij had dan weliswaar stevig ingepraat op de 21-jarige sprintster, maar haar niet gedwongen om mee te gaan naar het trainingskamp in Ierland. ,,Want het is háár zwemcarrière, en dus háár keuze.''

En zo ontstond het beeld van een `softe coach', die in tegenstelling tot collega Verhaeren met zich zou laten sollen. ,,Maar iedereen die mij kent, weet dat dat onzin is'', sprak Hes gisteren een tikje geïrriteerd. ,,Ik ga het gevecht niet uit de weg. In samenspraak met mijn zwemmers stel ik hun programma's op. Als zij vervolgens toch andere keuzes maken, dan steek ik geen tijd meer in ze.''

Lichte irritatie ontstond begin deze week ook, toen bleek dat Verhaeren en Van den Hoogenband hun intrek hadden genomen in een ander hotel dan de rest van de Nederlandse ploeg. Dat was tegen het zere been van de pleitbezorgers van meer eendracht binnen de selectie. Dat was immers de gewichtige les van de deels mislukte wereldkampioenschappen van vorig jaar in Barcelona.

Maar Verhaeren laat zich ,,geen definitie van teamgeest opdringen'', liet hij gisteren weten. De coach van de Philips-profploeg is aangesteld om zijn zwemmers zo snel mogelijk door het water te laten gaan, niet om 's avonds aan tafel moppen te tappen. Compromissen zijn aan hem niet besteed, en dus als hij terecht kan in een hotel op loopafstand van het bad, dan doet hij dat. ,,Laten we in het kader van het teambelang elkaars voorbereiding respecteren'', schamperde hij.

Respecteren deed Verhaeren ook de adempauze die bondscoach André Cats twee weken geleden inlastte. Zoveel hooi had de Fries de voorbije weken op zijn vork genomen dat hij de oefenstage in Ierland aan zich voorbij liet gaan. Cats is vooral slachtoffer van de aanhoudende rompslomp bij zijn werkgever, het ooit als slagvaardig bedoelde topsportorgaan (Stichting Topzwemmen Nederland) van de zwembond dat maar niet van de grond wil komen.

    • Mark Hoogstad