Israël vreest Hezbollah meer dan Al-Qaeda

Het Palestijns terrorisme heeft vooralsnog geen banden met Al-Qaeda. De Israëlische autoriteiten maken zich meer zorgen over de groeiende invloed van Hezbollah.

Zijn er banden tussen de Palestijnse organisaties als Hamas en Al-Qaeda? Zelfs het antwoord van de Israëlische inlichtingendiensten is kort: neen. Zijn er banden tussen de Palestijnse islamitische organisaties en het shi'itische Hezbollah, de Libanese Partij van God? Ja zeker.

Hoewel individuele, gezwollen teksten van voormalige Hamasleiders, zoals dr Rantisi, anders suggereren, maakt Hamas geen deel uit van het internationale netwerk dat Al-Qaeda wordt genoemd. In de Palestijnse gebieden worden de terroristische aanslagen, die aan Al-Qaeda worden toegeschreven met respect, gejuich en bewondering gevolgd. Er zijn plaatselijke leiders van Hamas en Islamitische Jihad die graag de banden met de broeders als Osama bin Laden zouden willen aanhalen. Maar los van het slaken van pro Al-Qaedaleuzes tijdens de talrijke begrafenissen, is van aantoonbare militaire en financiële steun van Al-Qaeda aan de Palestijnse moslim-extremistische organisaties of aan de Palestijnse strijd in het algemeen geen sprake.

Zowel de militaire als de burgelijke inlichtingendiensten in Tel Aviv en de terroristen-experts van de Israëlische universiteiten noemen verschillende redenen. De oprichter en tot zijn liquidatie in maart van dit jaar leider van Hamas, sjeik Ahmed Yassin, wilde dat zijn `islamitische verzetsbeweging' zich volledig zou concentreren op wat hij de Palestijnse bevrijdingsstrijd noemde. Van het exporteren van die strijd of een ideologische oorlog tegen de joden, het westen en in het bijzonder de Verenigde Staten voelde Yassin weinig, aldus Rohan Gunarata, auteur van `Inside Al-Qaeda', en defensie-analist in The Jerusalem Report.

Zijn opvolger Rantisi dacht daar misschien anders over, maar werd voordat hij de koers kon verleggen – als hij dat al werkelijk van plan was – voor eeuwig uitgeschakeld. Een van de nieuwe leiders van Hamas, dr Al-Zahar, is in dit opzicht eerder een aanhanger van Yassin dan van Rantisi. De tweede reden is dat Al-Qaeda zich wel identificeert met de Palestijnse strijd en Israël van de kaart geveegd zou willen zien, maar een Palestijnse leider als Yasser Arafat beschouwt als een van de vele corrupte Arabische dictatoren. En de derde reden is dat Al-Qaeda zich lijkt te focussen op terroristische strijd tegen de Verenigde Staten en Europa en binnen Saoedi-Arabië, waar de heilige plaatsen door `schijnheiligen' worden bestuurd, en zich niet rechtstreeks lijkt te willen mengen in het regionale conflict met zwaar bewaakte Israël, waar het moeilijk opereren is.

De Israëlische inlichtingendiensten zoeken constant naar mogelijke banden, maar hebben tot nu toe slechts één Palestijn kunnen arresteren die in juni 2000 na een trainingsperiode in een Al Qaeda-kamp in Afghanistan terugkeerde naar Gaza en sjeik Yassin aanbood een terrorische cel te organiseren. Deze man, Nabil Okan, was uit eigen beweging naar Afghanistan gegaan en werd kort na zijn terugkeer na een verraderstip door de Israëlische Shin Bet gearresteerd. Over 30 jaar komt hij weer vrij.

Bronnen bij de inlichtingendienst van het leger zeggen zich veel meer zorgen te maken over de ,,groeiende'' invloed van de Libanese Partij van God, Hezbollah, in Hamas en onder Arabische Israëliërs. En leiders van Hamas en Islamitische Jihad maken geen geheim van de intensieve contacten met Hezbollah in Libanon. Opvallend was het condoleance-bezoek van Hezbollah-vertegenwoordigers aan dr Al-Zahar in de rouwtent in het Yarmoukstadion van Gaza, die was opgezet na de liquidatie van Rantisi. En de speech die Hezbollah-leider sjeik Hassan Nasrallah hield na de dood van sjeik Yassin werd tijdens de rouwplechtigheden voortdurend herhaald: ,,Jullie sjeik is onze sjeik. Onze strijd is één.''

Sinds begin 2003 zouden zes cellen van Hezbollah in Israël zijn ontdekt. Tot nu toe heeft dat in één geval tot een proces geleid. Drie broers – Fadi, Hamni en Shadi Abdo – staan op het ogenblik terecht wegens het opzetten van een financiële infrastructuur om gelden van Hezbollah naar de Palestijnse organisaties Hamas en vooral Islamitische Jihad te sturen.

Volgens bronnen bij de militaire inlichtingendienst is Hezbollah financieel betrokken geweest bij twee zelfmoordaanslagen in 2003 en nog eens drie in 2004. Hezbollah zou ook de Aqsabrigades in Nablus en Bethlehem steunen door maandelijks bedragen van rond de 1.500 dollar over te maken. Een geslaagde aanslag zou 15.000 dollar opleveren. In februari van dit jaar werden de filialen van de Arab Bank en de Cairo Amman Bank in Ramallah door politie, leger en Shin-Beth bezocht. De kluizen moesten open en honderden verdachte rekeningen werden leeggehaald. De Israëliërs namen in totaal negen miljoen dollar in beslag, maar tot rechtszaken tegen de banken en de rekeninghouders is het niet gekomen.

Israël beschuldigt niet alleen Hamas en de Aqsabrigades van intensieve contacten en samenwerking met Hezbollah, maar ook de Palestijnse Autoriteit. Maar concrete bewijzen daarvoor zijn niet te vinden. Aangenomen kan worden dat medewerkers van de Palestijnse Autoriteit en van Fatah uit de tijd dat Arafat en zijn Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) in Beiroet doorbrachten contacten hebben overgehouden. En evenzeer is het een feit dat ook onder de Palestijnse bevolking het respect voor Hezbollah groot is, ook al is die shi'itisch en zijn de Palestijnen sunnieten. De Partij van God verdreef in de ogen van de Palestijnen de Israëliërs uit Libanon en slaagde er vorig jaar in 400 Arabische gevangen te ruilen voor één levende en drie dode Israëliërs.

Het model van Hezbollah is voor Hamas en het kleine Islamitische Jihad het kopiëren waard en voor Israël een spookbeeld. Zahar zei daags na de dood van Rantisi in de rouwtent: ,,Hezbollah, dat zijn onze broeders. Wij verwelkomen hun steun en hun solidariteit.'' Een uitspraak die ook bedoeld is om scherp zout in de Libanese wonden van Israël te wrijven.

Vijfde deel in een serie over internationaal terrorisme. Eerdere afleveringen zijn te lezen op www.nrc.nl.