EU stelt grenzen aan haar toekomstige uitbreiding

De Europese Unie zal zich niet onbeperkt uitbreiden. Rusland, Oekraïne, Moldavië en Wit-Rusland krijgen samenwerkingsovereenkomsten aangeboden, maar een volwaardig lidmaatschap van de begin deze maand met tien landen uitgebreide Unie zit er niet in. Dit maakte Europeees Commissaris Verheugen gisteren duidelijk bij de presentatie van de Europese Nabuurschapspolitiek. Dat Rusland niet tot de Unie zou worden toegelaten, was reeds lang bekend. Maar de voormalige Sovjet-staten Oekraïne, Moldavië en Wit-Rusland, hebben altijd wel rekening gehouden met een volwaardig lidmaatschap van de Unie.

De nabuurschapspolitiek van de Unie moet ertoe leiden dat de uitbreiding die zich op 1 mei voltrok geen nieuwe scheidslijnen creëert tussen de Unie en de andere landen, aldus de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Unie. Daarvoor worden diverse samenwerkingsovereenkomsten in het leven geroepen die per land kunnen verschillen. De `actieplannen' moeten de buren zo dicht mogelijk bij de EU brengen. Behalve met de landen in het oosten wil de EU ook de banden aanhalen met het Mediterrane gebied. Tevens wil de Commissie de verder weg gelegen voormalige Sovjet-republieken Georgië, Armenië en Azerbajdzjan erbij betrekken.

De samenwerking kan diverse terreinen beslaan. Voorwaarde is wel dat een aantal gemeenschappelijke waarden wordt erkend zoals het principe van een vrije markt economie, het respecteren van de mensenrechten inclusief de rechten van minderheden, en een goed functionerende rechtstaat. Vervolgens kunnen progamma's worden uitgewerkt opdat de landen maximaal profiteren van de interne markt van de EU. Daarvoor kunnen landen ook deelnemen in bepaalde programma's van de Unie op het terrein van scholing, onderzoek en innovatie en milieu. Ook ziet de Commissie mogelijkheden om op justitieterrein samenwerkingsverbanden aan te gaan. Daarbij wordt onder andere gedacht aan het bestrijden van de georganiseerde misdaad, het witwassen van geld, illegale migratie en de strijd tegen het terrorisme.

De EU zal ook geld voor de samenwerking beschikbaar stellen. Tot 2006 is hiervoor al 255 miljoen euro gereserveerd. Uitgangspunt bij het nabuurprogramma is dat Turkije, Roemenië, Bulgarije en de landen van ex-Joegoslavië `gewoon' EU-lid worden als ze aan de voorwaarden hebben voldaan.