Gevaarlijke escalatie in Gaza

Een Palestijnse triomftocht met de resten van zes gedode Israëliërs heeft geleid tot oproepen tot zware vergelding. Kort na de afwijzing van het plan om Gaza te ontruimen, is er hier opnieuw een uiterst gevaarlijke situatie ontstaan.

,,Een historische fout met dramatische gevolgen'', constateerde de Israëlische minister van Defensie Shaul Mofaz nadat nog geen 50.000 leden van zijn Likudpartij het plan om de 21 nederzettingen in de Gazastrook te ontruimen, hadden afgewezen. Op dit moment ziet de minister vanachter zijn bureau in Tel Aviv toe hoe het leger met een enorme macht aan tanks en soldaten in Gaza speurt naar de lichamen van sergeant Eitan Neuman en vijf soldaten van de Givati Brigade.

Mofaz, oud-chef van de generale staf, besefte vorige week meteen dat het Israëlische leger opnieuw een zware prijs zou betalen voor de verdediging van de 21 nederzettingen, te midden van 1,3 miljoen sterk verarmde en zich diep vernederd voelende Palestijnen. Statische verdediging van de nederzettingen, sommige niet meer dan gehuchten met 30, 40 families, is niet mogelijk en daarom voert het leger operaties uit om wapenopslagplaatsen en werkplaatsen waar onder andere zware mijnen en Qassemraketten worden gemaakt, te vernietigen.

Wat gisteren een nachtelijke routineactie beloofde te worden, ontaardde in 15 uur durende gevechten tussen het leger en honderden gemaskerde en met machinegeweren en anti-tankraketten gewapende Palestijnen. Een licht gepantserd personeelsvoertuig (M-113) werd door een landmijn onder het asfalt uit elkaar gescheurd.

Naast de zes Israëliërs verloren acht Palestijnen het leven en raakten er 123 gewond. Een gruwelijke triomftocht met de resten van de Israëliërs en een persconferentie waarin gemaskerde leden van Hamas en Islamitische Jihad het hoofd van een van de soldaten toonden, schokte Israël, dat alleen gecensureerde beelden zag, en vernederde het leger.

Hamas (,,Dit is de wraak voor [de liquidatie van] Yassin en Rantisi'') en Islamitische Jihad willen de resten alleen teruggeven als Israël Palestijnse gevangenen vrijlaat. Dat zal niet gebeuren. Israël eist onvoorwaardelijk de lichaamsdelen van de soldaten terug en het leger heeft vanochtend onder dekking van tanks en Apache-helikopters de huis-aan-huis-zoekactie in de nauwe straten en stegen van Zeitoun hervat. Sharon noemde de Palestijnen ,,beesten'', minister Shalom sprak over ,,kannibalen'' en minister Netanyahu had het over ,,barbaren''. Geconditioneerde reacties, die geen enkel uitzicht op een beëindiging van de oorlog met de Palestijnen biedt.

De roep om vergelding – tot in de Israëlische regering – gaat gepaard met pleidooien om volledige afsluiting van de Gazastrook, dus ook van gas, elektriciteit en voedsel. Of de regering deze drastische maatregelen zal nemen, is gezien de voorspelbare internationale reacties twijfelachtig. In eerste instantie moet het leger trachten de lijken van de zes op te sporen. Achter de schermen zijn ook de Palestijnse Autoriteit en de Egyptische regering in actie gekomen om Hamas en Islamitische Jihad over te halen tot het retourneren van de lichaamsdelen. Hoe dan ook, kort na het Likudreferendum is er in Gaza opnieuw een uiterst gevaarlijke situatie ontstaan met een eigen dynamiek, waarin wraakgevoelens, militair prestige en diepgaande meningsverschillen in Israël een rol spelen.

Bij ieder beeld en ieder verslag uit de jungle van beton in naargeestig Gaza kan de vraag gesteld worden wat in vredesnaam het belang is van Israël om de Gazastrook nog langer bezet te houden. Unilaterale terugtrekking van troepen en kolonisten zou de terroristische dreiging van Hamas en Islamitische Jihad niet verminderen. Er mag voor terrorisme niet gecapituleerd worden, redeneren de tegenstanders van terugtrekking. Voor het argument dat er een regelrecht verband is met de bezetting (en de daarmee gepaarde gaan militaire acties, afsluitingen, liquidaties en het slopen van huizen) hebben de tegenstanders geen enkel begrip.

Feit is dat dat verband een dagelijke realiteit is, die zelfs door Sharon wordt onderkend. Sharon en Mofaz, twee oud-generaals, zijn tot de conclusie gekomen dat de beloofde veiligheid voor heel Israël mede door de bezetting van Gaza en de kostbare bescherming van 7.500 kolonisten een onbereikbaar doel is gebleken. Minister van Defensie Mofaz, de in Irak geboren Israëliër en geen Palestijnenvriend, zei dat ,,Gaza niet het land van onze vaders is''.

De meerderheid van de Israëlische bevolking, zo bleek vandaag wederom uit een enquête van het dagblad Ha'aretz, is het daarmee eens en steunt het plan van Sharon om nederzettingen te evacueren. Zij vindt net als Mofaz dat Gaza (tot 1967 in Egyptische handen) niet de moeite van het bezetten en verdedigen waard is. Dat Sharon snel met een nieuw plan zal moeten komen wordt met de zinloos lijkende dood van de zes Givati-soldaten voor de meeste Israëliërs nog eens extra onderstreept. De internationale geloofwaardigheid van de Israëlische premier is zwaar aan erosie onderhevig en zijn populariteit in eigen land daalt. De vraag is alleen of Sharon zich uit de greep van de orthodoxe minderheid en de kolonisten wil worstelen en hoe hij dat doet. De strategie van de gepantserde vuist is immers al geruime tijd geleden mislukt.