Weimar-republiek

De column `Zielige zelfmoordterrorist' van Sjoerd de Jong (20 april) heb ik met instemming gelezen, totdat ik kwam aan de zin: ,,wie de haperende democratie in de Weimar-republiek [...] ziet als factoren die de opkomst van Hitler verklaren is (ook) niet bezig met het goedpraten van het nazisme''.

Letterlijk is dat uiteraard waar, maar speciaal vóórdat Hitler rijkskanselier werd, waren er in Nederland heel wat mensen die dankbaar waren voor zijn opkomst en in dat verband erg veel nadruk legden op het falen der Weimar-republiek.

In Duitsland heeft het falen der Weimar-democratie onmiskenbaar de groei van Hitlers aanhang bevorderd, ook nog na zijn machtsovername; het `goedpraten' heeft dus én in Duitsland én in het buitenland wel degelijk gewerkt, ook blijkens de lauwe reacties op de `Kristallnacht' in 1938, maar men moet wel beseffen dat die Weimar-republiek noch de hyperinflatie de oorzaak was van het ontstaan van het nazisme; de moord op Rathenau (juni 1922) lag vóór de top van de hyperinflatie, de Nationaal-Socialistische Partij heeft haar eerste aanzetten gekregen in januari 1919, dus zelfs nog voor de vrede van Versailles, laat staan dat zij een reactie zou zijn op de Weimar-republiek.

De duivelse machts- en vernieldrift van het nationaal-socialisme is daarvan niet afkomstig en de dankbaarheid of het welwillend beoordelen ervan voor Hitlers opkomst werkt wel degelijk als goedpraten. Bij het terrorisme zou iets dergelijks het geval kunnen zijn.