UWV komt in actie tegen fraude

Uitkeringsinstantie UWV is een offensief begonnen tegen fraude met identiteitspapieren. ,,Hoe kunnen wij nu zien of een paspoort vervalst is of niet.''

Uitzendbureau Hakim is gevestigd in de Haagse Schilderswijk. Op een gegeven moment werkte er iemand voor dat bedrijf die tegelijkertijd op de loonlijst van vier andere ondernemingen stond. ,,Dat is bijna onmogelijk. Dan ga je onderzoeken of het identiteitspapier van de werknemer wel goed is. Misschien wordt het gebruikt door mensen die niet mogen of willen werken, en zo toch aan een sofi-nummer kunnen komen'', legt de UWV-medewerker fraude preventie en opsporing (FPO) uit.

Het is ochtend, en de FPO-medewerker van UWV zal zich de hele dag bezighouden met het onverwacht bezoeken van bedrijven – voornamelijk uitzendbureaus – voor de controle van vooral de identiteitspapieren van bepaalde werknemers. ,,Ik wil liever niet met mijn naam in de krant,'' zegt de voormalig politieman, ,,want je weet nooit hoe gereageerd wordt op dit soort controles.''

Uitzendbureau Hakim blijkt gevestigd te zijn in een onopvallend rijtjeshuis. Een vrouw met hoofddoek doet open, geflankeerd door haar dochters die als tolk fungeren. De eigenaar van het bedrijf is niet aanwezig, zit in de auto, en is alleen via de mobiele telefoon te bereiken. Zijn boekhouding ligt op een ander adres. Bij zijn Surinaamse administrateur, de heer Prakasj, zo laat de ondernemer even later via de telefoon weten. ,,Maar die is voor een lang weekeinde naar Suriname.'' De UWV-controleur besluit toch even langs de zaak van Prakasj te rijden.

Het is tijdrovend werk, het controleren van identiteitspapieren met een luchtje. Soms zijn de ondernemers niet te vinden, of ontbreken de benodigde papieren. UWV is een offensief begonnen tegen fraude met identiteitspapieren. In december had de eerste landelijke actie plaats van de uitvoerder van de sociale zekerheid, en nu weer één. In totaal trekt UWV deze dag 500 dossiers na. Een van de kenmerken waar UWV op aanslaat: vijf – afgelopen – dienstverbanden die tegelijkertijd liepen op één sofi-nummer. En: om hoeveel werkdagen (inclusief betaald verlof), waar op premie is betaald, gaat het op jaarbasis? Dat getal ligt rond de 350, terwijl de gemiddelde werknemer over 260 dagen premies betaalt. Ook vraagt UWV kopieën van de loonstaat, loonbelastingverklaring en eventueel het arbeidscontract van de betreffende werknemers die worden onderzocht op, bij de werkgever.

Van administratiekantoor Prakasj zal de UWV-medewerker de benodigde papieren voorlopig echter niet meekrijgen, zo blijkt bij aankomst. Een deurwaarder heeft net de deur opengebroken van het kantoor en is bezig beslag te leggen op de eigendommen van de heer Prakasj. Zijn lange weekeinde naar Suriname blijkt een maand te duren.

De actie van UWV komt voort uit het beleid van het ministerie van Sociale Zaken, dat fraudebestrijding tot een van de speerpunten heeft gemaakt, zegt Koen de Groot, directeur FPO. De Groot is sinds april vorig jaar de baas van dit nieuwe onderdeel, waarvoor 730 voltijdbanen zijn ingetekend. Ruim 300 van zijn medewerkers werkten in het verleden, net als hijzelf, bij de politie.

,,De verwachting was misschien wel bij Sociale Zaken dat het uit de hand kon lopen met fraude van identiteitspapieren als gevolg van de komst van meer illegale werknemers'', vermoedt De Groot.

Hij haalt het voorbeeld van de dubieuze uitzendbureaus aan. ,,Die krijgen van hun opdrachtgevers 17 euro per uur per man betaald, waarvan 6 à 7 naar de illegale werknemer gaat. De rest steekt het uitzendbureau in eigen zak. Premies worden niet afgedragen.'' Dat blijft volgens De Groot een tijd onopgemerkt, vervolgens wordt het bedrijf opgeheven en gaat het verder onder een andere naam. ,,En je hebt bijvoorbeeld ook mensen die hun uitkering niet willen verliezen en op een ander identiteitspapier ergens aan het werk gaan.'' Hoeveel geld de fraude UWV jaarlijks kost, is moeilijk in te schatten, zegt De Groot.

Andere slachtoffers zijn er ook. Iemand die ooit zijn paspoort is kwijtgeraakt, kan plotseling worden geconfronteerd met een hogere belastingaanslag dan hij verwacht omdat zijn inkomen hoger is uitgevallen: zijn paspoort kan zijn vervalst en het sofi-nummer gebruikt.

De verantwoordelijkheid voor de controle van de echtheid van een paspoort of ander identiteitspapier ligt bij de werkgever. ,,Maar die controle is een plicht die helaas niet altijd wordt nagekomen.''

Dat blijkt ook na een bezoek van de medewerker FPO aan een uitzendbureau dat vooral voor de vleesverwerkende industrie werkt. ,,Niemand heeft mij ooit iets verteld dat je identiteitspapieren van werknemers kan laten controleren op Schiphol. Hoe kunnen wij nu zien of een paspoort vervalst is of niet'', klaagt de eigenaar van een uitzendbureau. Vanuit zijn auto belt de UWV-medewerker, met een kopie van het paspoort van de werknemer in zijn hand, even later naar de marechaussee. Het paspoort blijkt geregistreerd te staan als gestolen, sinds november 2000.

De namen van de bedrijven zijn om privacyredenen gefingeerd.